بر اين كار شكرگزار و خشنود بودند . - با نيزه‌هاى ردينى ، شمشير بر كف ، چنان حمله مىكردند كه گويى شعلهء آتش سر كشيده است . - همدانيان به زيور اخلاق و دين آراسته‌اند و آنگاه كه به نبرد برخيزند ، دشمن‌شكن و پايدارند . - در جنگها ، تلاش و عزم و شهامتى صادقانه از خود نشان مىدهند و هرگز گفتارشان به دروغ و گناه آلوده نيست . - و آنگاه كه به خانه‌هاشان وارد شوى ، از تو نيك پذيرايى مىكنند و خوراك خوشگوار مىيابى . - خداوند بهشت را به همدانيان پاداش بدهد ، چرا كه اينان در ميدان نبرد ، سركوب‌كنندهء دشمنانند . - اگر من بر در سراى بهشت ، افتخار دربانى داشتم ، به آل همدان مىگفتم : به سلامت وارد شويد . « 1 » مؤسس شرافت اين خاندان بزرگ ، حارث همدانى ، مصاحب امير مؤمنان عليه السّلام و كسى بود كه در ولاى آن حضرت فانى گشته بود . او از فقهاى بزرگ شيعه ، و يكى از برجستگان روزگار به شمار مىرفت . گروهى از رجال عامه او را ستوده‌اند « 2 » و سمعانى در ذيل واژهء خارفى از انساب خود او را جزو غاليان شيعه دانسته است . ابن قتيبه او را جزو رجال بزرگ شيعه و در رديف صعصعة بن صوحان و اصبغ بن نباته و امثال آنها آورده است . « 3 » ذهبى گفته است كه او از بزرگ‌ترين علماى تابعى بود . « 4 » همو و ابن حجر « 5 » از ابو بكر بن

--> ( 1 ) . كتاب صفين ، ابن مزاحم 310 ، 496 ؛ شرح ابن ابى الحديد : 1 / 492 و 2 / 294 . ( 2 ) . بجز عدهء معدودى ، ديگران نسبت به عترت پاك پيامبر كينه ورزيده‌اند ، به شيعيان اهانت كرده‌اند ، دروغهايى بافته‌اند و مطالبى را به زبان آورده‌اند كه هيچ وزنى ندارد . ( 3 ) . المعارف 306 . ( 4 ) . ميزان الاعتدال : 1 / 202 . ( 5 ) . تهذيب التهذيب 145 .