افتخارات و كمالات هيچ قلهء شامخى نمانده كه اينان بر آن قرار نگرفته باشند و كرامتى نيست كه اينان آن را احراز نكرده باشند . آرى ، به كار بردن غالى دربارهء كسانى شايسته است كه احوال قومى را توصيف كرده‌اند كه جز احاديث ساختگى و حركات و اعمال دروغين و كارهاى بيهوده و اساطير ، نصيبى از فضل و كرامت نداشتند و تاريخشان آكنده از اشتباه و لغزش و دروغ است . شما روزگار بىمقدار را ببينيد كه كسانى را كه بدين ناكسان اين همه فضايل و مكارم را نسبت داده‌اند كه نه معقول است و نه منطقى و با حالات درونىشان كاملا مباينت دارد ، نام غالى نداده‌اند ، ولى ستايشگران خاندان وحى و نبوت كه در اوج انوار هدايت قرار گرفته‌اند و به هيچ وجه دسترسى به قلمرو مكارم ايشان امكان‌پذير نيست و تقدم و نبوغ و والايى مقامشان از حيطهء انديشهء ما بيرون است ، غالى ناميده شده‌اند ، و حال آنكه خداى سبحان بيش از آنچه زبان راويان و مورّخان از مقامات ايشان نقل كرده‌اند ، بديشان عطا فرموده است و آثار فضيلت و كرامتشان بيش از آن چيزى است كه حافظان اثر در صحاح و مسانيد آورده‌اند . ما اين مباحث مفصل را براى آن آورديم كه بصيرتها را روشن و انديشه‌ها را بيدار كنيم ، تا خوانندهء راستگو را از دروغزن و دوست را از دشمن بازشناسد و برهان صحيح را از تافهات بىپايه و آنچه به دست دروغ و افترا بافته‌اند ، تميز دهد ، تا هركه هلاك مىشود ، با دليل و بيّنه هلاك شود و هركه زنده مىماند ، با دليل و بيّنه زنده ماند . « 1 » آيا با من دربارهء بتهايى كه شما و پدرانتان آنها را نام نهاديد ، مجادله مىكنيد ؟ خداى هيچ دليل و حجتى بر آنها فرونفرستاده است ، پس منتظر باشيد و من نيز با شما به انتظار مىمانم . « 2 »

--> ( 1 ) . انفال 8 / 42 . ( 2 ) . اعراف 7 / 71 .