بيايد ، دنيا در چشمت تيره و تار خواهد شد ! در اين وقت على خشمگين از جاى برخاست و رفت . « 1 » 10 - 1 - ابن قتيبه مىنويسد : عمرو عاص از سواره‌اى پرسيد : چه خبر ؟ گفت : عثمان كشته شد . پرسيد : مردم چه كردند ؟ گفت : با على بيعت كردند . پرسيد : على با قاتلان عثمان چه كرد ؟ گفت : وليد بن مغيره نزد او رفته نظرش را دربارهء قتل عثمان جويا شد ، گفت : نه دستور دادم و نه منع كردم ، نه خوشحال شدم و نه بدم آمد . پرسيد : با قاتلان عثمان چه كرد ؟ گفت : آنها را پناه داد و حاضر نشد كيفر دهد يا تسليم كند . و مروان به او گفت : اگر دستور به قتلش نداده‌اى ، اما عهده‌دار كار قتل او شده‌اى ، و اگر او را نكشته‌اى ، اما قاتلانش را در پناه خويش گرفته‌اى . عمرو عاص گفت : به خدا قسم ، ابو الحسن ، على بن ابى طالب سخنانى نامربوط و آشفته گفته است . « 2 » 11 - 1 - اعمش از قول حكم بن عتيبه و او از قول قيس بن ابى حازم مىگويد : على بر منبر كوفه بود و شنيدم كه چنين مىگفت : اى فرزندان مهاجران ! به طرف ائمهء كفر پيش تازيد ، به طرف باقيماندهء قبايل مشرك جنگجو و طرفداران شيطان ، به طرف كسانى براى جنگ پيش تازيد كه بر سر خون كسى كه بار گناهان به دوش داشت ، مىجنگند . قسم به خدايى كه دانه را بشكافت و آدمى را بيافريد ، او گناهانى را كه اينها تا به قيامت مرتكب مىشوند ، بر دوش و برعهده خواهد داشت و در عين حال ، مسئوليت او هيچ از سنگينى بار گناه اينها نخواهد كاست . « 3 » ابن ابى الحديد اين حديث را به دليل وجود قيس بن ابى حازم « 4 » در سلسلهء روات آن نامعتبر شمرده است و مىگويد كه او همان كسى است كه اين حديث معروف را روايت كرده است : شما در قيامت پروردگارتان را چنان خواهيد ديد كه ماه را در شب چهاردهم مىبينيد و در ديدنش ترديدى نداريد . مشايخ ما كه از جملهء علماى كلامند ، بر او ايراد

--> ( 1 ) . تاريخ طبرى : 5 / 113 ؛ الكامل ، ابن اثير : 3 / 67 . ( 2 ) . الامامة و السياسة : 1 / 42 . ( 3 ) . شرح ابن ابى الحديد : 1 / 179 ( 4 ) . يكى از رجال رواياتى است كه در صحيح بخارى و صحيح مسلم گرد آمده است .