را انجام مىدادند و هيچگاه به عبادات معدودى كه رسول خدا برايشان مقرّر كرده بود ، اكتفا نمىكردند . البته ، مردم در توانايى مختلفند ، چنان كه خداوند در قرآنش مىفرمايد : به مقدار توانايىتان از خدا بپرهيزيد « 1 » ، خداوند كسى را جز به مقدار توانايىاش تكليف نمىكند . « 2 » از اين روست كه مىبينى اين يكى هرروز صد ركعت نماز مىخواند « 3 » و ديگرى دويست ركعت ، مانند : قاضى و فقيه ابو يوسف كوفى ( م 182 ) . « 4 » قاضى ابو عبد اللّه محمد بن سماغهء بغدادى ( م 233 ) . « 5 » بشر بن وليد كندى ( م 238 ) . « 6 » بعضى ديگر هركدام سيصد ركعت ، مانند : پيشواى حنبليها ، احمد بن حنبل ( م 241 ) . « 7 » ابو القاسم جنيد قواريرى ( م 298 ) . « 8 » حافظ عبد الغنى مقدسى ( م 600 ) . « 9 » برخى ديگر هركدام چهار صد ركعت ، مانند : بشر بن مفضل رقاشى ( م 187 ) . « 10 » پيشواى حنفيها ، ابو حنيفه نعمان ( م 150 ) . « 11 »

--> ( 1 ) . تغابن 64 / 16 . ( 2 ) . بقرة 2 / 286 . ( 3 ) . ر ك : مناقب ابى حنيفة ، قارى - در حاشيهء الجواهر المضية : 2 / 523 ؛ دول الاسلام : 1 / 94 ؛ تاريخ بغداد : 14 / 6 ؛ البداية و النهاية : 10 / 214 و 14 / 77 . ( 4 ) . طبقات الحفاظ : 1 / 270 ؛ شذرات الذهب : 1 / 298 . ( 5 ) . تاريخ بغداد : 5 / 343 ؛ الجواهر المضية : 2 / 58 ؛ شذرات الذهب : 2 / 78 . ( 6 ) . تاريخ بغداد : 7 / 82 ؛ ميزان الاعتدال : 1 / 152 . ( 7 ) . البداية و النهاية : 13 / 39 ؛ تاريخ ابن عساكر : 2 / 36 ؛ طبقات الاخيار : 1 / 47 . ( 8 ) . المنتظم : 6 / 106 ؛ البداية و النهاية : 11 / 114 . در صفة الصفوة : 2 / 236 چهار صد ركعت نقل شده است . ( 9 ) . البداية و النهاية : 13 / 39 . ( 10 ) . طبقات الحفاظ : 1 / 285 ؛ شذرات الذهب : 1 / 310 ؛ تهذيب التهذيب : 1 / 459 . ( 11 ) . مناقب احمد ، خوارزمى : 1 / 247 ؛ مناقب ابى حنيفة ، كردرى : 1 / 246 .