بحث و بررسى و تحقيق را به روش علمى كه والاترين وظيفهء مردان دين و دانش و مصلحان اجتماعى است ، به ما نشان دهد و پرده از روى يك حقيقت تاريخى در خصوص خلافت اسلامى بردارد كه مورّخان راه انصاف را دربارهء آن پش نگرفته‌اند تا به اجماع و اتّفاق آن را روايت كنند ، بلكه بعضى آن را اثبات و برخى نفى كرده‌اند و از كسانى هم كه آن را روايت نموده‌اند ، برخى روايت را كامل و بعضى ناقص آورده‌اند . در اين ميان ، گروهى به تحريف آن پرداخته و گروه ديگر از اهتمام بدان سرباز زده‌اند و در مجموع ، غافلانه يا جاهلانه و يا مغرضانه از كنار آن گذشته‌اند . آرى ، در اثر اين سهل‌انگارى و غرض‌ورزى ، جهان اسلام از درك حقيقت دور ماند ، همان حقيقت تاريخى كه اگر صحابه در صدر اول بدان عمل مىكردند و سفارش رسول امين و بزرگ بنيانگذار اسلام را در كمال امانت و صداقت به كرسى مىنشاندند ، اين نابسامانى اتّفاق نمىافتاد و مسلمانان به اين بلاى خانمانسوز پراكندگى و از هم‌گسيختگى دچار نمىشدند ، بلكه وحدت اسلامى و اتّحاد مسلمانان براى هميشه برقرار مىگشت و از تعصّبات قومى و تمايلات شخصى بر كنار مىماند و در نتيجه ، خلافت پيروزمندانه پا مىگرفت و در مسير قدرت و وحدت پيش مىرفت و پرچم رشد و هدايت برفراز آن به اهتزاز درمىآمد ، چنان كه پيامبر اكرم خطّ مشى آن را ترسيم فرمود . به هرحال ، كتاب الغدير كه بر مباحثى علمى در باب سنّت و ادب و تاريخ و اخلاق اشتمال دارد و با تتبع و بررسى اقوال مختلف به كشف حقايق مىپردازد ، در خور آن است كه هرمسلمانى بدقّت آن را مطالعه كند و از دانش سرشار آن كامياب شود و بداند كه تاريخنگاران صدر اسلام تا چه اندازه سستى و كوتاهى ورزيده‌اند و حقيقت كدام است ؟ « 1 » 7 - استاد توفيق فكيكى بغدادى ، محقق بزرگ و نويسندهء توانا و وكيل دعاوى در ستايش الغدير و تجليل از مقام شامخ مؤلف آن گويد :

--> ( 1 ) . الغدير : 4 / د - ه ، و . [ تاريخ نگارش : 1373 ه / 1953 م ]