شافعى كه در سال 501 متولد شده و به سال 581 وفات يافته است . ابن خلكان در تاريخش شرح حال او را ثبت كرده و گفته : نامبرده در حفظ و شناخت ، پيشواى زمان خود بود و در حديث و علوم مختص بدان داراى تأليفات سودمندى است . « 1 » سپس به ذكر تأليفات او پرداخته است . سبكى او را ذكر كرده « 2 » و ذهبى دربارهء او چنين نگاشته است : تقدم و پيشدستى در جمع و بررسى حديث با اسناد عالى به شيخ الاسلام بزرگ ، ابو موسى مدينى منتهى گشته است . « 3 » ابن الزينبى گويد : ابو موسى چندان زيست و زندگى كرد تا يگانهء عصر خود شد و از حيث اسناد و حفظ ، استاد زمان خود گرديد . سمعانى گويد : من از او حديث استماع كردم و او نيز پاره‌اى از احاديث مرا نوشت . وى ثقه و متّصف به صدق است . عبد القادر گويد : براى نامبرده مسموعات حديث در اصفهان به حدّى حاصل گشت كه براى احدى در زمان او حاصل نگشت ، و افزون بر اين مزيّت ، مراتب حفظ و اتقان اوست . نامبرده داراى تصانيفى است كه بدانها با رعايت وثاقت و عفت بر پيشينيان برترى يافت . طرق منسوب به او در صفحات پيشين گذشت « 4 » و او را طرق ديگرى نيز هست . 233 - حافظ محمّد بن موسى بن عثمان ، ابو بكر حازمى « 5 » همدانى شافعى كه در سال 548 متولد شده و به سال 584 وفات يافته است . سبكى شرح حال او را ثبت كرده و او را پيشواى با اتقان و برجسته خوانده است . « 6 » از ابن الزينبى نقل شده كه گفت : نامبرده از حيث حفظ حديث و اساتيد و رجال آن با اوصافى كه در اوست از قبيل زهد و التزام به عبادت و رياضت و ذكر ، بهترين مردم زمان خود بوده و در علم حديث آثارى از خود بر جاى نهاده است . ابن نجّار گويد : وى از پيشوايان و حافظان بزرگ بود كه در فقه حديث و معانى و رجال آن دستى توانا داشت .

--> ( 1 ) . وفيات الاعيان : 2 / 161 . ( 2 ) . طبقات الشافعية : 4 / 90 . ( 3 ) . تذكرة الحفّاظ : 4 / 128 . ( 4 ) . ر ك : الغدير ( متن عربى / چ 5 ) : 1 / 24 ، 26 ، 29 ، 45 ، 46 ، 53 ، 58 - 60 . ( 5 ) . منسوب به جدّش حازم است . ( 6 ) . طبقات الشافعية : 4 / 189 .