كه اين آيه نازل شد : امروز دين شما را به كمال رسانيدم و نعمت خود بر شما تمام كردم و اسلام را دين شما برگزيدم . « 1 » پس رسول خدا كه از فرط سرور و شادى بر اكمال دين و اتمام نعمت و خشنودى پروردگار به رسالت خود و ولايت على پس از خود ، تكبير گفت فرمود : هركس كه من مولاى اويم ، على مولاى او خواهد بود . بار خدايا دوست دار آنكس را كه او را دوست دارد و دشمن دار آنكس كه او را دشمن دارد ، و يارى فرما آن را كه او را يارى نمايد و خوار گردان آن را كه او را خوار گرداند . در اين هنگام حسّان بن ثابت عرض كرد : يا رسول اللّه ، به من اجازت فرما تا دربارهء على ابياتى بگويم و شما آنها را بشنويد . رسول خدا فرمود : بگو به ميمنت و مباركى كه از طرف خداوند شامل حال شده است . پس حسان به پا خاست و گفت : اى گروه قريش ، گفتار مرا با حضور رسول خدا در مورد ولايت ثابت و قطعى بشنويد : يناديهم يوم الغدير نبيّهم * بخمّ و أسمع بالرّسول مناديا « 2 » حديث غدير به روايت ابو سعيد خدرى را اين بزرگان روايت كرده‌اند : نيشابورى « 3 » ؛ حموينى در فرايد السمطين به دو طريق از عبدى ؛ خوارزمى از ابو هارون عبدى « 4 » ؛ ابن صباغ مالكى « 5 » ؛ حافظ هيثمى از طريق طبرانى در المعجم الاوسط « 6 » ؛ ابن كثير به نقل از ابن مردويه ، از طريق ابو هارون عبدى « 7 » و نيز از ابن مردويه و ابن عساكر « 8 » ؛ سيوطى در جمع الجوامع و تاريخ « 9 » و تفسيرش از طريق ابن مردويه و ابن عساكر « 10 » ؛ و نيز از ابن ابى حاتم سجستانى و ابن مردويه و ابن عساكر « 11 » ؛ متقى هندى از عطيهء عوفى ، از ابو سعيد ، از طريق ابن جرير طبرى به لفظ زيد بن ارقم كه در حديث زيد از طريق نسائى مذكور شد ، و

--> ( 1 ) . مائدة 5 / 3 . ( 2 ) . ترجمهء اين بيت و دنبالهء آن در بخش غديريه‌سرايان سدهء نخست خواهد آمد . ( 3 ) . ر ك : تفسير نيشابورى : 6 / 194 . ( 4 ) . المناقب 80 . ( 5 ) . ر ك : الفصول المهمّة 27 . ( 6 ) . مجمع الزوايد : 9 / 108 . ( 7 ) . تفسير ابن كثير : 2 / 14 . ( 8 ) . البداية و النهاية : 7 / 349 ، 350 . ( 9 ) . ر ك : تاريخ الخلفاء 114 . ( 10 ) . الدرّر المنثور : 2 / 259 . ( 11 ) . همان : 2 / 298 .