نمىانديشيد و آن چشم و چراغ آفرينش كه فكر و انديشهء بشر هنوز هم از درك ارزشهاى وجودى شگفت‌انگيز وى ناتوان است . افسوس كه اين ميراث گرانبهاى هستى ، با يك جهان فضيلت در عين ظهور بسان شب قدر همچنان ناشناخته مانده است . حديث ولايت از مشهورترين ، مستندترين و موثق‌ترين احاديث در اثبات منصب والاى وصايت امام على بن ابيطالب است كه علماى فريقين بر آن اتّفاق نظر دارند . اين حديث شريف در متون روايى به اشكال گوناگون روايت شده است . گهى كوتاه است و گه بلند ، گاه از فرط شهرت ، زبانزد خاص و عام است و گاه غريب و نامأنوس ، اما با حكمتى تمام و نيز برخى را راويان بسيارند و برخى را اندك . هرچه هست ، صورتهايى از يك معناست و جلوه‌هايى از يك حقيقت كه از حسّاس‌ترين فراز تاريخ اسلام پرده برمىدارد و بر مقام والاى ولايت صحّه مىگذارد . اين ولايت ، جاودانه‌ترين نداى آسمانى وحى بود و رهگشاترين پيام نورانى قرآن كه راه بروز و ظهور عدالت را هموار كرد ، حقيقت ايمان را شاداب‌تر از هميشه آشكار ساخت ، ارزنده‌ترين نعمت ماندگار الهى را براى جهانيان به ارمغان آورد ، فلسفهء عقيدت و جهاد را تحقّق عينى بخشيد ، بازار عشق و معرفت را رواج دارد ، حكمت عبوديت را تبيين كرد ، تبلور معنويّت را در متن زندگى رقم زد ، چراغ كرامت و ايثار را برافروخت و در مجموع ، معيارى براى سنجش ارزشها آمد . به هرحال ، اين حديث شريف به طرق گوناگون روايت شده و در جوامع روايى و مصادر تاريخى و متون تفسيرى عامّه و خاصّه مذكور افتاده است . « 1 » تعدّد و تنوّع روايات در اين خصوص به حدّى است كه نه‌تنها حقّانيت ولايت مطلقهء امير مؤمنان را تأييد و تثبيت مىكند ، بلكه راه هرگونه ترديد و ابهام و انكار را بر خرده‌گيران كژانديش و غرض‌ورز فرو مىبندد . اين روايات جلوه‌هايى زيبا و روح‌انگيز و پرمعنا از حديث ولايت است كه چون

--> ( 1 ) . براى آگاهى از اين منابع رجوع شود به : مقالهء « حديث الولاية بسبعين رواية » ، از نگارنده ، آفاق الحضارة الاسلامية ، سال نهم ، شمارهء 18 ( مهر 1385 ) ، ص 212 - 219 .