فصل چهارم : در تدبير فرستادن ايلچيان به جانب پادشاهان و تدبير سلوك پادشاهان با ايلچيان و رسولان پادشاهان ايلچى به جانب پادشاه مخالف در دو صورت بايد فرستاد : يكى آنكه از طرفين طريقهء محبّت و مودّت مسلوك باشد و تقريبى باشد ، چون تهنيتى و تعزيتى و امثال آن . دوم آنكه غرضى و كارى بوده باشد كه تمهيد آن موقوف بر فرستادن رسول باشد . و بر هر تقدير چند شرط اعتبار بايد كرد : يكى آنكه ايلچى مردى عاقل داناى فصيح سخندان حاضرجواب شجاع حميده اخلاق قاعده‌دان عارف رسوم و قواعد مجالس ملوك بوده باشد ، و خدمت پادشاهان كرده باشد ، و سفر بسيار كرده باشد ، و از دانش بهره يافته باشد ، و پيشبين و عاقبت انديش باشد ، و قد و قامت و منظر نيكو داشته باشد . و اگر مردى پير و عالم باشد ، نيكو باشد ؛ و اگر دلير و مردانه باشد و آداب سلاحدارى و سوارى و مبارزت نيكو داند ، نيكو باشد . و بايد كه رسول دنىّ و پست‌همّت و طامع و خسيس نباشد ، و شرابخوار و پرمزاح و فاجر و قمارباز و پرگوى و مجهول نباشد ، و نرمى و درشتى در موضع خود كار تواند فرمود . در ازمنهء سابقه ، چنين معمول و مستمرّ بوده كه به غير افاضل و دانشمندان كسى را به رسالت نمىفرستاده‌اند ، و گاهى در صحبت رسولان فوايد علمى و مباحثات نظرى از طرفين مراسله مىشده . و بهتر آن است كه نظر بر خصوصيّات احوال و عرضها كنند و موافق آن رسول فرستند . مجملا ، چون عادت چنان شده كه از عقل و آداب رسولان استدلال بر مرسل مىنمايند ، بايد كه در باب اختيار ايلچى تأمّل تمام بشود . از كلمات قدسيّهء حضرت امير المؤمنين - صلوات اللّه عليه - است كه ، « رسول الرّجل ترجمان عقله ، و كتابه ابلغ من نطقه . » يعنى : « رسول مرد ، ترجمان عقل است و نوشتهء او ، ابلغ از سخن گفتن اوست . » و از كلمات آن حضرت منقول است كه ، « رسولك ميزان نبلك . » يعنى : « رسول تو ميزان فضل و آگاهى تو است . » ديگر ، چون مداراى با خلق از لوازم عقل است ، بايد در نوشته و مكتوب و پيغام