عظيم كه از ايّام سابقه نقل شده بنابر آن بوده كه بلاد معمور بوده و واليان در عدالت مىكوشيده‌اند . حضرت يوسف عليه السّلام چون والى شد ، در تعمير بلاد كوشيد و عدل او خلايق را عام بود . خلايق جميع بلاد به او محتاج شدند و كار به جايى رسيد كه جميع آزادان از همه ولايات ، داغ بندگى او بر جبين نهادند چنان كه مشهور است . و در كتب مذكور « 1 » و در كتاب سراج الملوك « 2 » و كتاب المستطرف « 3 » نقل شده از ابو الحسين اسدى « 4 » كه ، يافتم « 5 » در كتاب قبطى به لغت صعيديه كه نقل شده بود به زبان عربى كه مبلغ آنچه حضرت يوسف صديق عليه السّلام از جهت پادشاه مصر در يك سال استخراج مىنمود از حقّ خراج با عدل و انصاف و اجراى رسوم متعارف ، بىتنگى و مناقشه و بعد از وضع آنچه وضع بايد كرد از طلاى جديد دو هزار و بيست و چهار هزارهزار و چهارصد دينار « 6 » طلا بود . از آن جمله ، آنچه صرف عمارت بلاد از جهت حفر خليج و انفاق بر پلها و سدّ رخنه‌ها و تقويت آنچه محتاج به تقويت بود جهت اقامت عوامل و توسعه بر بذور و امثال آن از آلات و ادوات عمارت و نفقات و اصلاح و مرمّت زمين هشتصد هزار دينار ، و از جهت صرف كردن در ارزاق اهل سلاح و حارسان و غلامان و اهل ديوان صد هزار « 7 » ، و از جهت صرف كردن براى يتيمان و بيوه‌زنان ، هرچند غنى باشند ، از جهت آنكه امثال

--> ( 1 ) . مقصود از كتابهاى ذكر شده معلوم نشد ، چه قبلا از كتابهاى مورد نظر ياد نشده است . ( 2 ) . كتابى است در آداب ملكدارى نوشتهء ابو بكر محمد بن وليد بن محمّد قرشى فهرى اندلسى طرطوشى ، معروف به ابن أبى رندقة و متوفى به سال 520 ق . ( 3 ) . المستطرف فى كلّ فنّ مستظرف كتابى است مشتمل بر آداب و مواعظ و حكم و مشحون از گفتارها و اخبار و حكايات تاريخى و ادبى و نيز آيات قرآنى و احاديث نبوى . ربيع الابرار زمخشرى و العقد الفريد ابن عبد ربه از جمله منابع اين كتابند . نويسندهء اين اثر شهاب الدين محمد بن احمد أبى الفتح أبشيهى ، متولد سال 790 و متوفى به سال 850 ق . ، است . ( 4 ) . در سراج الملوك ، ص 296 « حسن بن على اسدى » ضبط شده است . ( 5 ) . حسن بن على اسدى در همان به نقل از پدر خود روايت كرده است . ( 6 ) . در همان ، ص 297 اين مبلغ چنين آمده : « أربعة و عشرون ألف ألف و أربعمائة ألف دينار » كه برابر است با 000 / 400 / 24 دينار . فلذا عبارت متن اگر چنين باشد با نوشتهء سراج الملوك منطبق خواهد بود . « بيست و چهار هزارهزار و چهارصد هزار دينار . . . » . ( 7 ) . همان : « ثمانية آلاف ألف دينار » كه معادل 000 / 000 / 8 دينار مىگردد . ظاهرا رقم افراد تحت پوشش در همان به اشتباه ، به‌جاى رقم مالى ، در روضة الانوار درج شده است .