المحقق السبزواري
787
روضة الانوار عباسى ( در اخلاق و شيوه كشور دارى ) ( فارسى )
عيسى از اين كيد جان به سلامت برد . حكايت آوردهاند كه مردى از اهل يثرب كه او را اسلمى مىگفتند گفته كه ، « مرا قرض بسيار به هم رسيد و قرض مرا گرانبار گردانيد ، و ارباب ديون مطالبه مىنمودند و حاجت من به ضروريّات شديد گشت ، و زمين بر من تنگ شد و راه به چيزى نمىدانستم . به خاطرم رسيد كه در اين باب ، با يكى از اهل اعتماد مشاورت نمايم . با يكى از اهل مروّت و رأى استشاره كردم . اشاره نمود كه ، قصد مهلب بن ابى صفره « 1 » كن . پس ، با صديقى ديگر نيز مشاورت كردم . او نيز به همين دستور اشاره نمود . به خاطرم رسيد كه قبول مشورت بهتر است از مخالفت آن . پس ، بر شتر خود سوار شدم و در رفاقت گروهى به راه افتادم و قصد عراق نمودم . و چون به مجلس مهلب داخل شدم ، گفتم : خ اصلح اللّه الامير ! من بيابانها طى كردهام و از زمين يثرب قصد درگاه تو كردهام كه اهل عقل و دانش و رأى به من اشارت نموده بودند كه قصد درگاه تو كنم تا حاجت من برآيد ، و گره از مشكل من بگشايد . خ گفت : خ هيچ آوردهاى وسيلهاى يا قرابتى يا عشيرتى ؟ خ گفتم : خ نى ، و ليكن تو را اهل حاجت خود دانستم . پس ، اگر قيام به حاجت من نمايى ، تو اهل آنى ؛ و اگر امرى حايل آن شود ، تو را مذمّت نمىكنم و از عدالت تو نااميد نيستم . خ مهلب به حاجب خود
--> ( 1 ) . ابو سعيد مهلّب بن ابى صفره ، متولد به سال 8 ( ؟ ) و متوفى به سال 82 ق . ، اصلا ايرانىنژاد است و آل مهلّب منسوب به اوست و تا سدهء 7 ق . اميران ، وزيران ، شاعران و دانشمندانى از اخلاف وى برخاستند . در جنگهاى سيستان و خراسان و ماوراء النّهر شركت جست و از خود شايستگى نشان داد و پس از قيام عبد اللّه بن زبير به او پيوست و خوارج ازارقه - منسوب به نافع بن ازرق را - كه مىكوشيدند از نابسامانى اوضاع خلافت استفاده كرده مناطقى را به تصرف درآورند ، سركوب كرد . جنگهاى مهلّب با ازارقه در عراق و ايران بخش مهمّى از تاريخ زندگى اوست و از سال 65 تا 77 ق . تقريبا پىدرپى ادامه داشت . مهلّب در دوران حكومت عبد اللّه بن زبير و برادرش مصعب امارت برخى ولايات ، چون خراسان و فارس و آذربايجان ، را داشت و پس از غلبهء عبد الملك بن مروان بر آل زبير حكومت اهواز و بعد فارس به او سپرده شد . او از سال 78 ق . به عنوان والى سيستان و خراسان منصوب شد و تا هنگام مرگش اين سمت را عهدهدار بود . براى كسب اطلاعات بيشتر از احوال وى و افراد ممتاز خاندان او ، نك : سجّادى ، سيد صادق ؛ « آل مهلب » در دائرة المعارف بزرگ اسلامى ، ج 2 ، صص 154 تا 168 .