المشاورة . » يعنى : « مستغنى نمىشود عاقل از مشاورت . » « و لا مظاهرة اوثق من المشاورة . » يعنى : « هيچ معاونت و تقويت به اعتمادتر از مشاورت نيست . » و نقل شده : « جماع الخير فى المشاورة و الأخذ بقول الناصح . » يعنى : « محل اجتماع خير در مشاورت است و عمل كردن به قول ناصح . » و نقل شده كه ، « حقّ على العاقل ان يديم الاسترشاد و يترك الاستبداد . » يعنى : « حق و لازم است [ 196 ب ] [ بر ] عاقل كه دايم دارد طلب رشد را ، و ترك كند استبداد و استقلال به رأى خود را . » و نيز : « المستشير على طرف النجاح . » يعنى : « كسى كه طلب مشورت نمايد ، بر كنار رستگارى و فيروزى است . » و نيز : « شاور ذوى العقول تأمن الزّلل و النّدم . » يعنى : « مشاورت كن با صاحبان عقل تا ايمن شوى از لغزش و پشيمانى . » و نيز : « لا تستبدّ برأيك ، فمن استبدّ برأيه هلك . » يعنى : « مستقل به رأى خود مباش كه هركه مستقل به رأى خود شد ، هلاك گرديد . » و نيز : « اللّبيب من استقبل وجوه الآراء بفكر صائب و نظر فى العواقب . » يعنى : « عاقل آن كسى است كه استقبال كند وجوه آراء را به فكرى صائب و نظرى در عواقب . » غرض آن است كه عاقل در هر باب تفحّص رأيهاى هركس مىكند ، و در هريك از آن رأيها فكر و انديشه به‌جا مىآورد ، و اطراف و جوانب آن را ملاحظه مىكند ، تفكر صحيح و نگاه در عاقبتهاى هر كار مىكند تا نيك و بد هر كار مفهوم و معلوم گردد . و نيز : « من استقبل وجوه الآراء ، عرف مواقع الخطا . » يعنى : « هركه رو كند وجوه رأيها را - يعنى ، از هريك از اصحاب عقل و تجربه در هر امرى استكشاف و استعلام نمايد و حجّت هريك را در خطا و صواب بشنود و در آن انديشه كند - راههاى خطا را مىداند و بر آن محيط مىشود . » منصور به ولدش گفت كه ، « از من دو چيز فراگير : بىفكر سخن مگوى ، و بىتدبير كارى مكن . » و گفته‌اند : « كسى كه ابتدا به استخاره كند و مثنى بسازد به استشاره ، سزاوار است كه خايب « 1 » نگردد . » و گفته‌اند : « رأى سديد ، حمايت‌كننده‌تر است از پهلوان شديد . » و از سخنان اردشير است كه ، « چهار چيز محتاج است به چهار چيز : حسب به ادب ،

--> ( 1 ) . نااميد و بىبهره .