مكاتبت و مراسلت و خلّت « 1 » منظور مىدارند و پادشاهانى كه دشمنند ، دوست مىشوند و از سر دشمنى درمىگذرند . ديگر ، چون پادشاه با تجّار بر نهج نيكو سلوك كند ، پادشاهان ديگر را نيز رغبت به سلوك اين مسلك مىشود ، و طريقهء خوبى در همه بلاد مسلوك مىگردد ، و راهها امن مىشود ، و رفاهيّت تمام خلق را حاصل مىشود ، و ثواب بسيار عايد به روزگار آن پادشاهى مىشود كه بادى و بانى اين امور بوده . و رعايت مقدّماتى كه مذكور شد نسبت به غربا و مردم بلاد ديگر بيشتر ضرور است ، بلكه نسبت به اهل ذمّه و كفّار و مخالفان مذهب نيز مراعات اين امور لازم است ، چه با اشتمال بر فوايدى كه مذكور شد اين فايده دارد كه چون كفّار هرگاه در بلاد اسلام از پادشاهان اسلام و نوّاب و خواصّ و حكّام ايشان حسن سلوك و حسن‌سيرت و معدلت و انصاف و راستى و ديانت و حسن‌خلق و حلم و احسان مشاهده كنند ، ايشان را رغبت تمام به دين اسلام حاصل مىشود و اعتقاد نيكو به اين دين به هم مىرسانند ، و بسيار باشد كه به دين حقّ درآيند و مع ذلك چون راضى و خشنود باشند و احسان ديده باشند ، در نشر خوبى دين اسلام و پادشاه اسلام و ايمان و اهل ايمان بغايت خواهند كوشيد ، و باعث ميل و رغبت و حسن‌اعتقاد كفّار و مخالفان به دين و اهل دين خواهد گرديد . و فوايد امور مذكوره بسيار است ، همچنانكه مضارّ و آفات بدسلوكى نسبت به غربا و اهل بلاد مخالف بسيار است . و بسيار بوده كه از بدسلوكى با متردّدان بلاد ديگر مضرّتها و آفتهاى عظيمه متولّد شده و خونها ريخته شده ، چنان كه در قضيّهء چنگيز خان واقع شد . حكايت در اواخر ايام دولت خوارزمشاه سكون و امنيّت به درجهء اعلى رسيده بود و فراغت و رفاهيت خلق به نهايت انجاميده و راهها امن شده و فتنه‌ها ساكن گرديده ، چنان كه اگر در

--> ( 1 ) . دوستى .