كردن در انهدام بنيان خلافت درآمد ، و آن را اسباب بود و اعظم اسباب آن بود كه پسر خليفه امير ابو بكر به واسطهء تعصّب و حمايت اهل سنّت طايفه‌اى از لشكريان را بفرستاد تا محلهء كرخ « 1 » بغداد را ، كه تمام شيعه مذهب بودند ، غارت كرده جمعى از بنى هاشم را كه در آن محلّه ساكن بودند اسير كردند . پسران و دختران ايشان را سر و پا برهنه بر كفل اسبان سوار كرده در ميان بازار بگذرانند ، و هر كه در مذهب تشيّع تعصّب و غلوّى تمام داشت از اين معنى بغايت برنجيد و الحق جاى آن داشت كه تمامى اهل سنّت نيز بر آن ملعون ، پسر خليفه ، هزارگونه لعن و نفرين كنند . القصّه ، وزير عازم آن شد كه شوكت خلافت را از دودمان آل عبّاس براندازد . و در آن وقت كه هلاكوخان [ حكومت : 654 - 663 ق . ] از ضبط و تسخير اكثر بلاد ايران فارغ شده صيت « 2 » معدلت او در اطراف عالم شايع گشت ، ابن علقمى وزير در پردهء خفا رسولى به بارگاه هلاكوخان فرستاد و بعد از اظهار عبوديّت و اظهار بدى احوال دار الخلافه اظهار نمود كه اگر خان متوجّه اين ديار گردد ، بىآنكه به تسويهء صفوف و استعمال آلات حرب احتياج افتد ، مملكت بغداد را تسليم نمايد . و اين معنى را به دلايل معقول موجّه ساخت و هلاكو خان به مجرّد اين پيغام اعتماد ننموده در توجّه به جانب دار السّلام متأمّل بود ، چه در آن اوقات كثرت لشكرها و وفور اسباب و اسلحه دار الخلافه در اطراف اقاليم شهرتى تمام داشت ، و قبل از آن دو نوبت لشكر ترك مغول ، كه در بيباكى و فتّاكى قرين شياطين و غولند ، در زمان اوكتاى « 3 » قاآن به طرف بغداد فرستاده شده بودند و از معركهء سپاه عرب عنان برتافته بودند و اين معنى در خاطرها رسوخ يافته [ بود ] . هلاكوخان ايلچى ابن علقمى را بنواخت و در تأكيد مبانى دوستى زيادتى وثوق‌طلب داشت . رسول مراجعت نموده ، بعد از آن ابن علقمى على التّعاقب رسل و رسايل به درگاه خان

--> ( 1 ) . به نوشتهء محمّد بن عبد المنعم حميرى « كرخ » نامى نبطى است و از آن به عنوان شهرى كوچك وآباد در شرق دجله ياد كرده است . كرخ جزء شهر بغداد و در ناحيهء غربى آن قرار داشته است . نك : الرّوض المعطار فى خبر الأقطار ، صص 490 و 491 . ( 2 ) . آوازه . ( 3 ) . اصل : اوكداى ، كه براساس ضبط جهانگشاى جوينى ، ج 1 ، ص 29 درج شد . اوكتاى ، پسر سوم چنگيزخان ، به عقل و رأى و تدبير ملك شهره بود .