اشياء قبل از وقوع مركوز « 1 » است و از اطّلاع بر امور آينده ، نفس را لذّت تمام حاصل مىشود . ديگر ، هرگاه از روى نجوم اطّلاع بر حصول بعضى مضرّتها در زمان آينده حاصل شود ، تدارك و تدبير آن مىتوان كرد . مثلا اگر معلوم كسى شود كه در اين زمان ، در فلان مكان و با حاصل مىشود ؛ احتراز از رفتن به آن مكان خواهد كرد ؛ و اگر معلوم شود كه در اين سال ، سرماى شديد خواهد بود ، تدارك چيزى چند كه دفع سرما كند خواهد كرد ؛ و اگر معلوم شخصى شود كه بر مزاج او حرارت غالب خواهد شد ، در تدبير تبريد خواهد كوشيد ؛ و اگر معلوم شود كه از فلان جانب ، لشكر مخالف حركت خواهد كرد ، در ضبط سرحدّ و حدود آن جانب خواهد كوشيد . ديگر ، هرگاه از روى نجوم ، از اوضاع كلّى با خصوصيّات طالعهاى مولود ، اطّلاع بر خصوصيّات احوال دشمنان و مخالفان به‌هم رسد منفعتهاى كلّى دارد ، چه هيچ‌چيز در تدبير امور دشمنان مانند علم و اطّلاع بر خصوصيّات احوال و اوضاع ايشان نيست . ديگر از فوايد علم نجوم ، تعيين ساعات است از جهت اختيار كردن كارها ، چه وضعى چند از اوضاع فلكى مناسبت با كارها دارد كه چون كار بر آن وضع بشود ، مثمر فوايد خواهد بود ؛ و اگر بر غير آن وضع شود ، بد خواهد بود . پس ، دانستن نجوم از اين راه نافع است و لهذا اكثر علما و ملوك و مشاهير و اعيان عالم علم نجوم را معتبر دانسته‌اند و احاديث بسيار بر صحّت آن دلالت دارد ، و از اين جهت است كه از قديم الايّام الى الآن ، اكثر طوايف عالم سخنان منجّمان را مسموع مىداشته‌اند « 2 » . پس ، بر ملك لازم است كه او را منجّمان باشد كه جهت مهمّات و امور او اختيار ساعات مىكرده باشند و از وقايع آينده به حسب وسع و فهم خود اخبار مىنموده باشند ، و ضبط تواريخ و حساب شب و روز و اخبار از كسوف و خسوف و امثال آن‌كه از

--> ( 1 ) . جاى گرفته . ( 2 ) . ابن خلدون در ابطال صناعت نجوم و فنّ پيشگويى و مفاسد آن بحث مشبعى دارد ، و با اتكاء به عقل و نقل تنجيم را ناپسند و حرام مىشمارد و معتقد است ورود اين فنّ به عالم اسلام از طريق يهودان نومسلمان در صدر اسلام آغاز شده است ، و به استناد آيات و احاديث صحيح اذعان مىدارد تنجيم در شريعت مورد نكوهش واقع شده است . ر ك : ابن خلدون ، مقدمه ، صص 330 تا 342 و 519 تا 524 .