المحقق السبزواري
627
روضة الانوار عباسى ( در اخلاق و شيوه كشور دارى ) ( فارسى )
نيّت و كمال راستى و ديانت و حلم و مدارا و صبر و تمسّك به دين نيست كه غالب اوقات صفات مذكوره مقترن به ظفر و فلاح و فيروزى است . از كلمات حضرت امير المؤمنين است - صلوات اللّه عليه - كه ، « اجعل الدّين كنفك و العدل سيفك ينجح من كلّ سوء و يظهر على عدوّك . » « 1 » يعنى : « بگردان دين را حصن خود و عدل را شمشير خود تا به انجاح باشى از هر بدى و غلبه كنى بر دشمنت . » و بايد كه وزير در همهء احوال جانب حقّ - عزّ شأنه - را فرونگذارد و در احكام و امثله تفكّر بسيار كند كه مبادا به مهر و نوشتهء او خلاف حقّ و حسابى بشود و از آن ضرر به گروهى از مسلمانان عايد گردد . و در ميان رعايا ضعيفان بسيارند ، مبادا از آثار نوشتهء او نقصانى به يتيمى يا بيوهزنى يا ضعيفى عاجز برسد كه دولتهاى هزار ساله با اندكى از تبعه و و بال آن برابرى نمىتواند كرد ، چه جاى آنكه دنيا محل اعتماد را نشايد و بر عمر و دولت اعتبارى نباشد و دولت اين جهان چون آفتابى است كه صباح بر ديوارى تابد و شبانگاه بر ديوارى ديگر . از ظلم بغايت محترز باشد و هميشه انديشهء آن داشته باشد كه مبادا بر بيچارهاى ظلمى رود و او را قدرت بر رفع آن باشد و نكند ، و از دعاى مظلومان برحذر باشد . از كلمات قدسيّهء حضرت امير المؤمنين است - صلوات اللّه عليه - كه ، : « اتّقوا دعوة المظلوم ، فانّه يسئل اللّه حقّه و اللّه سبحانه اكرم من أن يسئل حقا الّا اجاب . » « 2 » يعنى : « بپرهيزيد از نفرين مظلوم كه به درستى كه او سؤال حقّ خود مىكند . و خداى سبحانه گرامىتر است از آنكه سؤال حقّى از او كنند و اجابت نكند . » و از كلمات آن حضرت كه ، « ظلم اليتامى و الأيامى تنزّل النّقم و تسلب النّعم اهلها . » « 3 » يعنى : « ظلم بر يتيمان و بيوهزنان فرود مىآورد عذابها را ، و سلب مىكند نعمتها را . » ديگر ، بايد كه وزير تعديل و مساوات ميانهء شاه و سپاه و رعيّت ملحوظ دارد و جانب هيچيك را از آنچه قانون و عدل تقاضا مىكند ميل ندهد . ديگر ، در هر كارى كه كند تأمّل تمام نمايد كه عاقبت و سرانجام آن كار چيست و از
--> ( 1 ) . مستدرك الوسائل ، ج 11 ، ص 319 : « اجعل الدين كهفك . . . » . ( 2 ) . در مكارم الاخلاق ، ص 276 ؛ بحار الانوار ، ج 93 ، ص 358 : « اتقوا دعوة المظلوم فان دعوة المظلوم تصعد . » ( 3 ) . غرر الحكم ، ج 4 ، ص 281 .