المحقق السبزواري

599

روضة الانوار عباسى ( در اخلاق و شيوه كشور دارى ) ( فارسى )

نفهميده‌اند و به اعماق آيات شريفه و غوامض اسرار احاديث نرسيده‌اند ، طبقهء علماى حكمت را بالكليّه انكار و تجهيل نمايند و در اين باب مبالغه از حدّ گذرانند ؛ و بسيار باشد كه تكفير ايشان بالكليّه نمايند و قائل به اسلام يكى از ايشان نشوند . طبقهء ديگر از اهل علم ، مجتهدانند و ايشان گروهىاند كه اطّلاع تمام بر آيات قرآنى و احاديث شريفهء اصحاب عصمت و طهارت دارند و در مضامين آيات و احاديث تأمّل نموده‌اند و صاحبان فكرهاى دقيق و نظرهاى صائبند و ممارست قوانين اصول و فروع و طرق استدلال و بحث نموده‌اند و علمى چند كه در اجتهاد شرط است تحصيل كرده‌اند و به صفت تقوا و ديانت و پرهيزكارى و عدالت متّصفند و وجود ايشان جهت ارشاد و راهنمايى خلق از همه چيز ضرورتر است ، چه معرفت احكام و دانستن قواعد حلال و حرام بىافكار ثاقبه و انظار صائبهء ايشان صورت نبندد و معرفت امور دين و شرع از فتاوى و اخبارات ايشان تحقق يابد . و بر همهء خلق پيروى ايشان و تعظيم حكم و فتواى ايشان واجب و متحتّم است و از حضرت صادق عليه السّلام منقول است كه ، « ردّكننده بر ايشان مثل آن است كه بر ما - يعنى ، اهل البيت - ردّ نموده باشد ، و ردّكنندهء ما ردّكننده بر خداست و بر حدّ شرك بر خداى عز و جلّ است . » و در اين طبقه نيز حقّ و باطل به‌هم ممزوج باشند و گروهى كه از مرتبهء اجتهاد بغايت دور باشند ، دعوى حصول آن مرتبه كنند و به‌واسطهء بىدينى و حبّ جاه از خدا شرم نكنند و از محاسبهء روز جزا انديشه نكنند و دعوى ناحقّ كنند و در اضلال و فريب عوام النّاس و مردم ضعيف العقول كوشند . و اشتباه در اين امر نيز بسيار واقع شود ، ليكن تمييز اين آسانتر از تمييز مراتب حكما باشد و بر ملوك نيز بسيار مشتبه شود ؛ ليكن اگر در مقام تمييز درآيند ، شايد راه به حقّ برند . و ليكن عمده در اين باب نيز مساعدت توفيق غيبى و تأييد ازلى است و بر پادشاه لازم است كه هرگاه مدّعيان باطل بر او ظاهر و معلوم شود ، ايشان را در مرتبهء خود بدارد و تمييز مراتب دانايان را از ايشان ظاهر سازد و ايشان را متمكّن از دعاوى باطله نسازد تا شريعت محفوظ بماند و اختلال و افساد به قوانين شرع مبين راه نيابد . طبقهء ديگر ، مفسّران و محدّثان و فقهايند كه ايشان در مرتبهء علم و دانش به مرتبهء