كه در سلطنت خود عدالت شعار خود سازد ، از معاونت و يارى اخوان و اعوان مستغنى گردد . » و از سخنان اوست كه « روزگار دفتر اعمال و آجال « 1 » شماست . جهد كنيد تا بر وى نيكوترين آنچه مقدور است از اعمال خود بنويسيد . » يعنى ، بر بياض روزگار به اقلام اعمال سطور مفاخر و محامد و مكارم مثبت گردانيد كه آثار آن به اندازهء دهر باقى است . و اين فريدون از اعاظم پادشاهان عجم است با كمال ضبط و سياست و با جمال عقل و كياست جمع داشت . در زمان خود ربع مسكون را بر سه پسر خود قسمت نمود ، و نواحى روم و ديار مغرب و ديار فرنگ را با اعمال و مضافات بر سلم « 2 » مسلّم داشت ، و بلاد چين و ماچين ، بلكه تمام تركستان زمين ، را به تور داد و ايران را كه عبارت از كنار آب فرات است تا لب جيحون و وسط عالم و خوشترين و بهترين عرصهء گيتى است نامزد ايرج « 3 » كرد و او را وليعهد ساخت و بر برادران ترجيح داد . خطبهء منوچهر « 4 » نقل است كه منوچهر ، كه از اعاظم ملوك صاحب‌اقتدار عجم است ، وقتى به استحضار طبقات خلق فرمان داد و در آن مجمع بايستاد و گفت : « مدّتى است كه در خاطر دارم كه سخنى چند به سمع جمع رسانم . امروز كه حكيمان محقّق و فيلسوفان مدقق جمعند ، در خاطر است كه آن اراده به عمل آيد . » آنگاه به ستايش يزدان افتتاح كرد و بعد از اداى حمد و ثنا فرمود كه ، « چون مساعى اهل عالم مقصور بر تحصيل مطالب و

--> ضحّاك در كوه دماوند و سپس قتل او به حكومت رسيد . نك : مروج الذهب ، ج 1 ، صص 224 و 225 ؛ تجارب الامم ، ج 1 ، صص 8 تا 11 . ( 1 ) . جمع اجل . ( 2 ) . سه فرزند فريدون در مروج الذهب به نامهاى سلم ، أطوج و ايران ( يا ايراج ) و در تجارب الامم به اسامى سرم ، و طوج و ايرج ضبط شده است . ر ك : مروج الذهب ، ج 1 ، ص 225 ؛ تجارب الأمم ، ج 1 ، ص 10 . ( 3 ) . وى در حيات پدر به دست دو برادر خود به قتل رسيد . نك : مروج الذهب ، ج 1 ، ص 225 . ( 4 ) . منوچهر پسر ايرج كه پس از فريدون به قدرت رسيد . مسعودى ميان او و فريدون را سيزده نسل مىداند و ياد مىكند كه ايرانيان معتقدند قبايل كرد از پشت اويند . تواريخ اسلامى او را معاصر موسى بن عمران و يوشع بن نون دانسته‌اند . براى اطلاع بيشتر به تاريخ طبرى ، ج 1 ، ص 256 ؛ التنبيه و الاشراف ، صص 84 و 85 مراجعه شود .