طريقهء امر معروف و نهى منكر تأسّى به پادشاه خواهند نمود و طريقه حق و شرع و دين در ميان خلق رواج تمام خواهد يافت و بنابر آنكه ارتباط امر به معروف و نهى از منكر به ملوك و سلاطين و اصحاب تسلّط و اقتدار اشدّ و اقوى است حضرت صادق عليه السّلام فرموده كه ، « انّما هو على القوى المطاع العالم بالمعروف من المنكر لا على الضعفة الذين لا يهتدون سبيلا . » « 1 » يعنى : « امر به معروف و نهى از منكر نيست ، الّا بر شخص صاحب قوّت مطاع دانا به معروف از منكر ، نه بر ضعيفانى كه راه به جايى نمىبرند . » و ببايد دانست كه امر به معروف و نهى از منكر پادشاهان را از چند وجه مناسب است : وجه اوّل ، قول . و آن‌چنان است كه به قول امر به افعال خير مىنموده باشند و از امور بد بازمىداشته باشند و اگر از كسى منكرى ببينند ، خصوصا از خواصّ و نزديكان و مقرّبان و نوكران و عمّال ديوان كمال رنجش و وحشت تمام اظهار نمايند و در انكار آن مبالغه تمام كنند ، بلكه يك يا چند طريقهء بىالتفاتى و هجرت و امثال آن مسلوك دارند تا آن شخص را تنبّه تمام حاصل شود و ديگران نيز متنبّه شوند و از افعال ذميمه متقاعد گردند . و اگر منكر ظلمى باشد ، در ايصال حق به مظلوم و دادرسى او تغافل نورزند و تأديب و تنبيهى كه مناسب اندازه ظلم و خصوصيّت آن به حسب كميّت و كيفيّت معتبر باشد به عمل آورند تا قواعد مضبوط باشد و كسى از منهج استقامت قدم بيرون ننهد و از حدود شرع و عقل تجاوز نورزد ؛ ليكن شرط است كه تا حقيقت روشن نشود و واضح نگردد ، ملك در مقام سياست و تأديب درنيايد و به مجرّد گمانها و قرينه‌ها عمل ننمايد و سخن كسان قبل از استكشاف تمام معمول نسازد ، چه خدعه و تلبيس و دروغ و افترا در عالم بسيار است و در سه كار پادشاهان از مخصوصان و مربوطان و كسانى كه راه سخن به ملوك دارند و با ديگران عداوت مىورزند و مصلحتها منظور مىدارند تزوير و تلبيس و دروغ بسيار مىباشد و گمانها و ظنّهاى بسيار مىشود كه دروغ مىباشد و اصلى ندارد . خداى عز و جلّ در قرآن مجيد فرموده : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلى ما فَعَلْتُمْ نادِمِينَ « 2 » يعنى : « اى آن كسانى كه ايمان آورده‌ايد ! اگر

--> ( 1 ) . مجمع الفائدة ، ج 5 ، ص 537 . ( 2 ) . حجرات : 6 .