مقرّبان مقيم و ملازم حضرت احديّتند ، و به ديدهء حقارت به نعمتهاى بهشت مىنگرند و آنها را ذرّه‌اى بيش نمىدانند . لذا دسته‌اى به ارضاى شهوت و شكم و فرج مشغول و گروههاى ديگر براى مجالست آماده‌اند . لذا پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرموده است : « بيشتر اهل بهشت نادانها مىباشند « 1 » . » و علّيون براى خردمندان و صاحبدلان است و چون فهمها از درك معناى علّيون ناتوان است خداوند آن را به بزرگى ياد كرده كه : وَ ما أَدْراكَ ما عِلِّيُّونَ « 2 » ، چنان كه فرموده است : الْقارِعَةُ مَا الْقارِعَةُ ، وَ ما أَدْراكَ مَا الْقارِعَةُ « 3 » . از نشانه‌هاى ديگر آن كه در محبّت خود نسبت به خداوند ترسان و از هيبت و عظمت او حقير و نزار باشد . شايد گمان رود كه ترس ضدّ محبّت است ولى چنين نيست ، چه ادراك عظمت باعث هيبت است چنان كه ادراك جمال موجب محبّت مىباشد در حالى كه در مقام محبّت بخصوص براى محبّان ترسهايى است كه براى ديگران نيست و برخى از ترسهاى آنها شديدتر از برخى ديگر است . نخستين آنها ترس از اعراض است و شديدتر از آن خوف حجاب و سخت‌تر از آنها بيم طرد و ابعاد است . اين معنا در سوره هود عليه السّلام آمده است همان سوره‌اى كه سرور محبّان را پير گردانيد . زيرا نداى حق تعالى را شنيد كه فرمود : أَلا بُعْداً لِعادٍ قَوْمِ هُودٍ « 4 » ، أَلا بُعْداً لِثَمُودَ « 5 » ، أَلا بُعْداً لِمَدْيَنَ كَما بَعِدَتْ ثَمُودُ « 6 » . هيبت بعد و ترس از آن در دل كسى بزرگ است كه به محبّت و قرب الهى خو گرفته و آن را چشيده و بدان متنعّم بوده است ، چه شنيدن سخن بعد و دور باد دور شدگان . اهل قرب را به زودى پير مىكند ، ليكن كسى كه به دورى از حق خو گرفته هرگز مشتاق آن نمىشود . و كسى كه توانايى حضور بر بساط را نيافته از خوف دورى گريه نمىكند . پس از اينها خوف وقفه و سلب مزيد در قرب است ، چه گفتيم كه : درجات قرب نهايت ندارد و شايسته است بنده در هر نفسى كه بر مىآورد بكوشد تا در آن تقرّبش به حق تعالى افزون گردد . به همين سبب پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله فرموده است : « هر كس دو روزش يكسان باشد مغبون است و آن كه

--> ( 1 ) پيش از اين ذكر شده است . ( 2 ) مطففين / 19 : و تو چه مىدانى عليين چيست ؟ ( 3 ) قارعه / 1 و 2 و 3 : آن حادثه كوبنده ، چه حادثهء كوبنده‌اى ؟ ! و تو چه مىدانى كه آن حادثه كوبنده چيست ؟ ( 4 ) هود / 60 : دور باد عاد ، قوم هود . ( 5 ) هود / 71 : دور باد قوم ثمود . ( 6 ) هود / 95 : دور باد ( از رحمت خدا ) مدين چنان كه قوم ثمود دور شدند .