از نشانه‌هاى ديگر آن كه نسبت به همهء بندگان خدا دلسوز و مهربان و بر همهء دشمنان خدا و همه آنهايى كه خلاف دستور او را به جا مىآورند سرسخت و ناسازگار باشد . چنان كه خداوند متعال فرموده است : أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ « 1 » . در راه رضاى خدا نكوهش هيچ نكوهشگرى در او تأثير نكند ، و هيچ چيزى او را از خشم براى خدا باز ندارد . خداوند دوستانش را به همين اوصاف معرّفى كرده و در يكى از كتب آسمانى فرموده است : آنها كسانى هستند كه مانند كودك كه به چيزى حريص باشد به محبّت من حرص مىورزند و به ياد من باز مىگردند چنان كه كركس به آشيانه خود باز مىگردد ، در برابر محرّمات من مانند پلنگ خشمگين مىشوند و باك ندارند كه مردم كم باشند يا زياد . اينك به اين مثال توجّه كن ، چه كودك هرگاه به چيزى حريص گردد به هيچ وجه از آن جدا نمىشود ، و اگر آن چيز از او گرفته شود گريه و فرياد سر مىدهد تا آنگاه كه آن را به او برگردانند . هنگامى كه مىخوابد آن را در جامه‌اش با خود نگه مىدارد و چون از خواب بيدار مىگردد دوباره با آن مشغول و سرگرم مىشود ؛ هرگاه آن را از او جدا كنند مىگريد و چون آن را دوباره بيابد خوشحال و خندان مىشود ، و كسى كه با او دربارهء آن نزاع كند با او دشمن مىشود و كسى كه آن را به او باز دهد دوست او مىگردد . امّا پلنگ به هنگام خشم نمىتواند خود را نگه دارد حتّى ممكن است از شدّت خشم خود را هلاك كند . اينها كه ذكر شد نشانه‌هاى محبّت است و كسى كه همه اين نشانه‌ها در او كامل است محبّت او كامل و عشق او خالص است و شراب او در آخرت صافى و آبشخور او شيرين و گوارا مىباشد امّا كسى كه با محبّت او محبّت غير او را بياميزد در آخرت به اندازه محبّتش متنعّم مىشود ، چه شراب او به مقدارى با شراب مقربان آميخته مىشود چنان كه خداوند درباره ابرار ( نيكان ) فرموده است : إِنَّ الْأَبْرارَ لَفِي نَعِيمٍ ، عَلَى الْأَرائِكِ يَنْظُرُونَ ، تَعْرِفُ فِي وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ النَّعِيمِ ، يُسْقَوْنَ مِنْ رَحِيقٍ مَخْتُومٍ ، خِتامُهُ مِسْكٌ وَ فِي ذلِكَ فَلْيَتَنافَسِ الْمُتَنافِسُونَ ، وَ مِزاجُهُ مِنْ تَسْنِيمٍ ، عَيْناً يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ « 2 » . گوارايى شراب ابرار به سبب اندكى آميختگى آن با شراب خالصى است كه ويژهء

--> ( 1 ) فتح / 29 : ( و كسانى كه با او هستند ) در برابر كافران سرسخت و نسبت به همديگر مهربانند . ( 2 ) مطففين / 22 تا 29 : مسلما نيكان در انواع نعمتها متنعّمند ، بر تختهاى بهشتى تكيه كرده به زيباييهاى بهشت مىنگرند ، در چهره‌هاى آنها طراوت و نشاط نعمت را مىبينى ، آنها از شراب زلال دست نخوردهء سربسته‌اى سيراب مىشوند ، مهرى كه بر آن نهاده شده از مشك است و در اين نعمتهاى بهشتى بايد راغبان بر يكديگر پيشى گيرند ، اين شراب ( طهور ) آميخته با تسنيم است ، همان چشمه‌اى كه مقرّبان از آن مىنوشند .