در آن خداوند متعال آدم را ندا مىكند كه : اى آدم برخيز و گروههاى دوزخى را روانه كن ، آدم مىگويد : دوزخيان چند گروهند ؟ مىفرمايد : از هر هزار تن نهصد و نود و نه تن در آتش و يكى در بهشت است ، صحابه چون اين را شنيدند نوميد گرديدند به طورى كه ديگر خندان ديده نشدند و هنگامى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله اين حالت را از اصحاب مشاهده كرد فرمود : « كار كنيد و شاد باشيد سوگند به آن كه جان محمّد در قبضه قدرت اوست با شما دو مخلوق ( جهنّمى ) است كه هرگز با كسى نباشند جز اين كه او را زياد گردانند علاوه بر آنچه از آدميزادگان و ابليس زادگان هلاك مىشوند » عرض كردند : « اى پيامبر خدا ! آن دو خلق كيانند ؟ فرمود : « يأجوج و مأجوج » ، پس اندوه صحابه بر طرف شد ، سپس فرمود : كار كنيد و شاد باشيد ، سوگند به آن كه جان محمّد به دست اوست روز قيامت شما در ميان مردم مانند خالى در پهلوى شتر يا نشانى در پاى چهار پايان هستيد . » « 1 » مطالبه كنندگان و ردّ مظالم ( 1 ) هول و هراس از ميزان و خطر آن را شناختى و دانستى كه چشمها به سوى زبانهء ميزان دوخته مىشود چه خداوند فرموده است : فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ فَهُوَ فِي عِيشَةٍ راضِيَةٍ ، وَ أَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ فَأُمُّهُ هاوِيَةٌ وَ ما أَدْراكَ ما هِيَهْ ، نارٌ حامِيَةٌ « 2 » اينك بدان كسانى از خطر ميزان و حساب نجات مىيابند كه در دنيا خويش را محاسبه كنند ، و گفتار و كردار و خطورات قلبى و نگاههاى خود را در ترازوى شرع بسنجند ، چنان كه فرموده‌اند : « نفس خويش را محاسبه كنيد پيش از آن كه محاسبه شويد ، و آن را بسنجيد پيش از آن كه سنجيده شويد » ، محاسبهء نفس آن است كه انسان پيش از مرگ از هر گناهى توبهء نصوح كند و كوتاهيهاى خود را در اداى واجبات الهى جبران سازد . و مظالم را حبّه به حبّه به صاحبانش بازگرداند ، و با دست و زبان متعرّض هر كسى شده و يا به او گمان بد برده از وى حليّت طلبد و او را خوشحال كند تا آنگاه كه مىميرد هيچ مظلمه و يا واجبى بر ذمّهء او نباشد چنين كسى بدون حساب وارد بهشت مىشود . اگر پيش از ردّ مظالم بميرد خصمانش او را احاطه مىكنند ، يكى دستش را ، و ديگرى موى بالاى پيشانيش را و ديگرى گريبانش را

--> ( 1 ) صحيح بخارى از حديث ابى هريره ؛ ابو سعيد خدرى ؛ صحيح مسلم ، ج 1 ، ص 139 . ( 2 ) قارعه / 6 تا 11 : ( در آن روز ) كسى كه ترازوهاى اعمالش سنگين است در يك زندگى خشنود خواهد بود ، و كسى كه ترازوهايش سبك است پناهگاهش هاويه است ، و تو چه مىدانى هاويه چيست ؟ آتشى است سوزان .