فراغت « 1 » » ، يعنى آنها را مغتنم نمىشمارند و هنگامى كه زايل شوند ارزش آنها شناخته مىشود . و نيز : « هر كس بترسد راه را در شب مىرود و آن كه در شب رود ( بامداد ) به منزل مىرسد . آگاه باشيد كالاى خداوند گرانبهاست آگاه باشيد كالاى خداوند بهشت است « 2 » . » و نيز : جاءت الرّاجفة تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ ؛ يعنى مرگ با آنچه در اوست فرا رسيد « 3 » . » هنگامى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در اصحاب خود غفلت يا غرورى مىديد با صداى بلند در ميان آنها ندا مىداد : « مرگ به سوى شما به طور ثابت و لازم آمد يا با شقاوت و يا با سعادت « 4 » . » و نيز فرموده است : « من بيم دهنده‌ام و مرگ دگرگون كننده و قيامت وعده‌گاه است « 5 » » . ابن عمر گفته است : پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بر ما وارد شد و آفتاب بر اطراف سقف خانه بود ، فرمود : از دنيا باقى نمانده جز مانند آنچه از امروز ما باقى مانده نسبت به آنچه گذشته است « 6 » . » و نيز : « داستان دنيا داستان جامه‌اى است كه آن را سرتاسر شكافته باشند و تنها به نخ آخر آن آويخته باشد و به زودى اين نخ نيز قطع شود « 7 » . » جابر گفته است : پيامبر صلّى اللّه عليه و آله هنگامى كه خطبه مىخواند و قيامت را ياد مىفرمود آوازش را بلند مىكرد و گونه‌هايش سرخ مىشد و مانند اين بود كه از ورود سپاهيانى بيم مىداد ، و مىفرمود : در بامداد و شامگاه به شما گوشزد كردم كه من و قيامت مانند اين دو هستيم - و دو انگشت خود را به هم چسباند « 8 » . ابن مسعود گفته است : پيامبر صلّى اللّه عليه و آله اين آيه را تلاوت كرد : فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ « 9 » سپس فرمود : « هرگاه نور در سينه در آيد گشاده مىشود » ، عرض كردند : اى پيامبر خدا آيا آن را نشانه‌اى هست كه شناخته شود ؟ فرمود : « آرى دور شدن از سراى

--> ( 1 ) سنن ابن ماجه ، شماره 4170 ؛ المستدرك حاكم ، ج 4 ، ص 306 . ( 2 ) سنن ترمذى ، ج 9 ، ص 277 ، حاكم بر سند حسن از حديث ابى هريره . ( 3 ) سنن ترمذى و آن را حسن دانسته است از حديث ابى بن كعب . ( 4 ) قصر الامل ابن ابى الدنيا از حديث زيد السلمى به طور مرسل ( المغنى ) . ( 5 ) قصر الامل ابن ابى الدنيا ، ابو القاسم بغوى ( المغنى ) . ( 6 ) ابن ابى الدنيا ، ترمذى ( نظير آن ) از حديث ابى سعيد خدرى به سند حسن . ( 7 ) ابن ابى الدنيا از حديث انس و صحيح نيست . ( 8 ) صحيح مسلم ، ج 8 ، ص 209 نظير آن ، قصر الامل ابن ابى الدنيا با همين الفاظ ، المغنى . ( 9 ) انعام / 25 : آن كس را كه خدا بخواهد هدايت كند سينه‌اش را براى ( پذيرش ) اسلام گشاده مىسازد .