كتاب ذكر مرگ و آنچه پس از آن است ( 1 ) و اين دهمين و آخرين كتاب از كتب بخشهاى چهار گانه المحجّة البيضاء في تهذيب الاحياء است بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ * ستايش ويژهء خداوندى است كه به وسيلهء مرگ گردن جبّاران را خرد كرده و پشت كسراها را بدان در هم شكسته و دوران عمر قيصرها را كه پيوسته دلهايشان از ياد مرگ متنفّر است كوتاه كرده و در زمانى كه وعدهء حقّ دربارهء آنان فرا مىرسد آنها را از تخت قدرت به گودال قبر فرود مىآورد ، و از كاخها به گورها ، و از روشنى جايگاهها به تاريكى لحدها منتقل ، و از ملاعبه با كنيزكان و زيبا رويان به همنشينى با كرمها و خزندگان ، و از تلذّذ به شراب به فرو رفتن در خاك گرفتار مىشوند و انس آنها با معاشرت به وحشت تنهايى و بستر نرم آنها به جايگاهى ناهموار و دشوار بدل مىگردد . اينك بينديش آيا آنها توانستند از مرگ دژ يا حجاب و پناهگاهى بيابند ، و بنگر كه از آن هلاك شدگان كسى را مىيابى و هيچ آوازى از آنها مىشنوى . پس منزّه است خداوندى كه قهر و استيلا را به خود منحصر كرده و استحقاق بقاء را به خود اختصاص داده و با مقدّر كردن فنا و زوال براى همهء آفريدگان آنها را خوار ساخته است ؛ سپس مرگ را گريزگاهى براى پرهيزگاران و وعده گاهى جهت ايشان به منظور درك لقاى خود قرار داده ، و گور را براى اشقياء تا روز جزا زندانى تنگ ساخته است . نعمتهاى پياپى و انتقامهاى سخت قهر آميز از اوست ، و شكر در آسمانها و زمين براى او و حمد در دنيا و آخرت سزاوار اوست . و درود و سلام فراوان بر محمّد مصطفى كه داراى معجزات ظاهر و روشن است و بر