آن را قفل كرده و تراكم تاريكى گناهان ظاهر و باطن دلت را پوشانده است . در اين صورت جاى خود را در آتش بدان ، چه خداوند بهشت و دوزخ را خلق كرده و براى هر كدام خلقى را آفريده است و هر يك از آنها براى كسى كه اهل آن است ميسّر و آسان است . و اگر مجالى براى پذيرش پند و اندرز در تو باقى نيست از خودت نوميد باش هر چند نوميدى از گناهان كبيره است و ما از آن به خدا پناه مىبريم . از اين رو تو را راهى به سوى نوميدى نيست و با مسدود بودن راههاى نيكى به روى تو نيز نمىتوانى اميدوار باشى ، زيرا چنين اميدى غرور است نه رجاء . پس اكنون بنگر بر اين مصيبتى كه به آن گرفتار شده‌اى حزن و اندوهى تو را فرا مىگيرد . و بر سبيل ترحّم بر خود هيچ اشكت جارى مىشود ؟ اگر جارى شود چون اشك از درياى رحمت الهى سرچشمه مىگيرد در تو چيزى باقى مانده كه سرمايهء اميدوارى است . لذا بر گريه و زارى مواظبت و از ارحم الراحمين درخواست فريادرسى كن ، و در پيشگاه اكرم الاكرمين بنال و پيوسته استغاثه كن ، و از طول گريه و زارى ملول و خسته مباش ، شايد به ضعف تو رحم كند و به فريادت برسد ، چه مصيبت و بلاى تو بزرگ و گمراهى تو طولانى گرديده و چاره‌ات منقطع ، و علل و اسباب از تو سلب شده است . پس راه و مقصد و فريادرس و گريزگاه و ملجأ و پناهى جز به سوى مولاى خود ندارى . بنابراين با تضرّع و زارى به او پناه ببر ، و در تضرّع خود به اندازهء بزرگى حجم و كثرت گناهانت در پيشگاه او زارى كن ، چه او به زارى كنندهء زبون رحم مىكند و به فرياد درخواست كنندهء دلشكسته مىرسد ، و دعاى بيچارهء افتاده را اجابت مىكند ، زيرا تو چاره‌اى جز او ندارى و به رحمت او نيازمندى ، راهها از هر سو به رويت بسته شده و چاره‌ات منقطع گرديده پند و اندرز در تو بى فايده ، و توبيخ و سرزنش در تو بى اثر شده است . امّا آن كه از او درخواست مىشود كريم است ، و آن كه از او مىخواهند بخشنده است ، و آن كه به او پناه مىبرند نيكوكار و مهربان است ، رحمت او گسترده و بخشش او سرشار و عفو او فراگير است . از اين رو به پدرت آدم عليه السّلام اقتداء كن و بگو : يا ارحم الرّاحمين يا رحمان يا رحيم ، يا حليم يا كريم ، أنا المذنب المصرّ أنا الجريء الّذى لا أقلع ، أنا المتمادي الّذى لا أستحي ، هذا المقام مقام المتضرع المسكين و اليائس الفقير و الضعيف الحقير و الهالك الغريق فعجّل إغاثتي و فرجي و أرني آثار رحمتك و أذقني برد عفوك و مغفرتك و ارزقني قوّة عصمتك يا أرحم الرّاحمين . وهب بن منبّه گفته است : هنگامى كه خداوند آدم را از بهشت به زمين فرود آورد ، آدم چند روز پيوسته اشك مىريخت ، در هفتمين روز كه بسيار غمزده و اندوهگين بود و سر به