حديث پيامبر ( ص ) كه طبق آنچه در اخبار آمده فرموده است : « بهشت در آسمانهاست » « 58 » به مقلّد قاصر ناتوان است ، چه آسمانها از دنياست و در اين صورت چگونه ممكن است دو برابر دنيا در دنيا باشد ، و همچنان كه بالغ از فهمانيدن اين برابرى و سنجش به كودك عاجز است از تفهيم آن به انسان بيابانى نيز ناتوان است ، و همان گونه كه گوهرشناسان در فهمانيدن اين معنا به بيابان نشين و روستايى چنانچه دچار آنها شود مأجور است همچنين عارف و خداشناس در تفهيم اين مقايسه و سنجش به انسانهاى كودن و ابله در صورت گرفتار شدن به آنها داراى اجر و پاداش خواهد بود . از اين رو پيامبر خدا ( ص ) فرموده است : « به سه تن رحم كنيد : عالمى كه در ميان جاهلان گرفتار شده ، دولتمند قومى كه فقير شده و عزيز قومى كه خوار گرديده است » « 59 » . پيامبران در ميان امّت به همين سبب مورد ترحّم هستند ، و رنجهايى را كه به علّت نارسايى عقول امّت تحمّل مىكنند آزمايش و ابتلايى براى آنها از سوى خداست و بلايى است كه قضاى ازلى از پيش براى آنها مقدّر كرده است . پيامبر ( ص ) در گفتار خود كه فرموده است : بلا بر پيامبران و پس از آن بر اولياء و پس از آن بر افضل و افضل گمارده شده » « 60 » ، همين معنا را اراده كرده است . نبايد گمان كنى كه مقصود از بلا ، بلاى ايّوب ( ع ) است كه بر بدن او وارد شد ، چه بلاى نوح ( ع ) نيز بلايى بزرگ بوده است ، زيرا گرفتار قومى شد كه دعوت او جز بر گريز آنها از وى نمىافزود . از اين رو هنگامى كه پيامبر خدا ( ص ) از گفتار برخى از مردم آزرده شده فرمود : « خداوند برادرم موسى را بيامرزد كه او بيش از اين آزار ديد و شكيبايى كرد . » « 61 » لذا همان گونه كه پيامبران از گرفتارى با منكران و كافران فارغ نيستند اولياى الهى و عالمان نيز از ابتلاى به جاهلان و نادانان مصون نمىباشند . به همين سبب كم اتّفاق افتاده است كه اولياى خدا از انواع

--> ( 58 ) صحيح بخارى ، ج 9 ، ص 153 ، در حديثى چنين آمده است : « هر گاه از خداوند درخواست مىكنيد فردوس را از او بخواهيد ، چه آن ميانه‌ترين و برترين بهشت است و بالاى آن عرش پروردگار است و نهرهاى بهشت از آن جا جارى مىشود » از اين حديث دانسته مىشود كه بهشت پايينتر از عرش است و طبق ظواهر اخبار عرش بالاى آسمانهاست . ( 59 ) الضّعفاء ابن حبّان از روايت عيسى بن طهمان از انس . ( 60 ) سنن ترمذى ، ج 9 ، ص 243 از حديث سعد بن ابى وقّاص نقل كرده ، و آن را صحيح دانسته است . ( 61 ) صحيح بخارى ، ج 7 ، ص 119 ، مسند احمد از حديث ابن مسعود به سند صحيح .