الفيض الكاشاني

517

راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )

سخنانى طولانى گفته كه در نقل آنها سودى نيست ، بويژه با آنچه ما در اين مورد توضيح داده و گوشزد كرده‌ايم . سپس غزّالى مىگويد : اگر بگويى : آيا افضل اين است كه انسان در خانه‌اش بنشيند يا بيرون بيايد و كاسبى كند ؟ بدان اگر با ترك كسب براى فكر و ذكر و اخلاص و صرف اوقات در عبادت فراغت مىيابد ، و كسب ، اين امور را بر او مشوّش مىكند ، و در همان حال از مردم انتظار ندارد كه بر او وارد شوند تا چيزى برايش بياورند بلكه در صبر و اعتماد بر خدا قويدل است نشستن در خانه براى او سزاوارتر مىباشد ؛ و چنانچه در خانه دلش مضطرب مىشود و چشم به مردم دارد كاسبى براى او شايسته‌تر است ، زيرا توجّه دل به سوى مردم سؤال از طريق دل است و ترك آن مهمتر و لازمتر از ترك كسب است و متوكّلان چيزى را كه دلشان در انتظار آن بود نمىگرفتند . مىگويم : بلكه در هر دو صورت كسب براى او افضل مىباشد و نشستن در خانه خود را در معرض ذلّت قرار دادن است ، زيرا اگر چه او به دل و زبان از مردم چيزى نخواسته است ليكن به زبان حال از آنها سؤال و درخواست كرده است . بعلاوه افضل عبادات را بكلّى ترك كرده و بسا سربار زندگى مردم نيز شده است و چقدر اين با آنچه غزّالى گفته است تفاوت دارد . چنان كه گفته شد خداوند داوود ( ع ) را كه از بيت المال ارتزاق مىكرد مورد سرزنش قرار داد . « 12 » امام صادق ( ع ) فرموده است : « اگر بتوانى كه سربار مردم نباشى چنين كن . » « 13 » پيامبر خدا ( ص ) فرموده است : « كسى كه زحمت خود را به دوش مردم اندازد ملعون است . » « 14 » امير مؤمنان ( ع ) فرموده است : لنقل الصّخر عن قلل الجبال * أعزّ إلىّ من منن الرّجال « 15 » يقول النّاس لي في الكسب عار * فقلت العار في ذلّ السؤال « 16 »

--> ( 12 ) كافى ، 5 / 74 ، شمارهء 5 . پيش از اين نيز ذكر شده است . ( 13 ) كافى ، 5 / 79 ، شمارهء 9 . ( 14 ) همان مأخذ ، 5 / 72 ، شمارهء 7 . ( 15 ) هر آينه حمل سنگ از قلّهء كوهها - نزد من محبوبتر از تحمّل منّت مردم است ؛ ديوان منسوب به آن حضرت ، حرف لام . ( 16 ) مردم به من مىگويند در كسب ننگ است - من گفتم ننگ در ذلّت سؤال است ؛ همان مأخذ .