الفيض الكاشاني
460
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
است كه مىبينيم شما مردم را بدان دعوت مىكنيد و مىخواهيد كه آنان غير را بر خود برگزينند ، و خداوند كسى را كه به گفتار شما عمل كند مسرف ناميده و در كتاب خود مكرّر فرموده است : إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ * . « 72 » بنابراين خداوند مردم را از زيادهروى و همچنين از سختگيرى نهى كرده و دستور داده كه ميانهروى را برگزينند چنين نباشد كه هر چه دارد بدهد سپس از خدا روزى بخواهد و اجابت نشود ، چه در حديثى از پيامبر خدا ( ص ) آمده است كه : همانا دعاى چند كس از امّت من اجابت نمىشود : كسى كه به پدر و مادرش نفرين كند ، كسى كه به بدهكار خود مالى داده و از او رسيدى نگرفته و شاهدى ندارد نفرين كند ، كسى كه به زنش نفرين كند در حالى كه خداوند اختيار جدايى را به ست او داده ، و كسى كه در خانهاش بنشيند و بگويد : پروردگارا روزيم ده ، و از خانهاش براى طلب روزى بيرون نيايد ، خداوند به او مىفرمايد : « اى بندهء من آيا راه طلب روزى و رفتن در هر جاى زمين را با اعضاى سالمى كه به تو عطا كردهام برايت قرار ندادهام ، و تو در پيروى از من نسبت به آنچه ميان من و تو در طلب روزى مقرّر داشتهام كوتاهى مىكردى . اينك براى آن كه سربار كسان خود نشوى اگر بخواهم روزيت را مىرسانم ، و اگر بخواهم بر تو سخت مىگيرم ، و تو در نزد من معذور نيستى » ، و ديگر كسى است كه خداوند مال فراوانى روزى او كرده و او همهء آنها را انفاق كند سپس دعا كند و بگويد : اى پروردگار من ! مرا روزى ده ، خداوند مىفرمايد : آيا من رزق فراوانى روزيت نكردم چرا همان گونه كه دستور داده بودم ميانهروى نكردى ، و چرا اسراف كردى در حالى كه تو را از آن نهى كرده بودم ، و ديگر كسى است كه در قطع رحم دعا كند . سپس خداوند به پيامبرش ( ص ) آموخت كه چگونه بايد انفاق كند ، بدين گونه كه نزد آن حضرت اوقيّهاى « 73 » از طلا بود و مكروه مىداشت كه شب نزد او باقى بماند از اين رو آن را به صدقه داد ، چون بامداد شد نزد او هيچ چيزى نبود ، در اين هنگام كسى وارد شد و از او درخواست كمك كرد ليكن آن حضرت چيزى نداشت كه به او بدهد ، سائل آن بزرگوار را سرزنش كرد ، و او از اين كه چيزى نبود تا به او بدهد اندوهگين شد چه آن حضرت مهربان و نرمدل بود ؛ خداوند با دستورى كه داد به پيامبرش ( ص ) آموخت كه : وَ لا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلى عُنُقِكَ وَ لا تَبْسُطْها كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسُوراً
--> ( 72 ) انعام / 141 ، و اعراف / 31 : خداوند مسرفان را دوست نمىدارد . ( 73 ) اوقيّه با ضم و سكون دو حرف نخست و كسر قاف و فتح ياى مشدّد معادل هفت مثقال است .