نكوهش دنيا از بخش مهلكات ذكر كرده‌ايم ، چه دوستى دنيا از مهلكات است . اكنون به ذكر فضيلت بيزارى از دنيا بسنده مىكنيم ، زيرا بيزارى از دنيا از منجيات است و مراد از زهد همين است . پيامبر خدا ( ص ) فرموده است : « هر كه بامداد كند و همهء همّت او دنيا باشد خداوند امور او را پريشان و مشغله‌اش را زياد و پراكنده مىكند و فقر را در برابر چشمانش قرار مىدهد ، و از دنيا جز آنچه برايش مقدّر شده است بهره‌اى نمىبرد ؛ و كسى كه بامداد كند و همّتش آخرت باشد خداوند افكارش را جمع و پيشه‌اش را حفظ مىكند و بىنيازى را در دلش قرار مىدهد و دنيا رام و مقهور به او مىرسد . » « 19 » پيامبر خدا ( ص ) فرموده است : « هر گاه بنده‌اى را ديديد كه خاموشى و بىرغبتى به دنيا به او داده شده به او نزديك شويد كه به او حكمت داده مىشود ، چه خداوند فرموده است : وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً . « 20 » از اين رو گفته شده است : « كسى كه چهل روز در دنيا زهد ورزد خداوند چشمه‌هاى حكمت را در دل او روان و زبانش را به آن گويا مىكند . » يكى از صحابه گفته است : به پيامبر خدا ( ص ) عرض كرديم : از مردم چه كسى بهتر است ؟ فرمود : « هر مؤمن محموم القلب راستگو . » عرض كرديم : اى پيامبر خدا محموم القلب چيست ؟ فرمود : « پاكدل پرهيزگارى كه در او كينه و خيانت و ستم و حسد نباشد . » عرض شد : اى پيامبر خدا چه كسى پيروى او را دارد ؟ فرمود : « آن كه دنيا را دشمن و آخرت را دوست بدارد . » « 21 » مفهوم اين حديث آن است كه بدترين مردم كسى است كه دوستدار دنيا باشد . و نيز پيامبر خدا ( ص ) فرموده است : « اگر مىخواهى خداوند تو را دوست بدارد به دنيا بىرغبت باش » ؛ « 22 » پس زهد و بىرغبتى به دنيا را سبب محبّت قرار داده و هر كس محبّت خدا را داشته باشد در عاليترين درجات قرب خواهد بود . بنابراين بايد زهد از

--> ( 19 ) سنن ابن ماجه ، شمارهء 5 و 41 به سند صحيح با كمى اختلاف ؛ كافى نظير آن . ( 20 ) بقره / 269 : . . . و به هر كس حكمت داده شد خير فراوانى داده شده است . خبر را ابن ماجه به شمارهء 4110 از حديث ابى خلّاد نقل كرده است . ( 21 ) مكارم الاخلاق خرائطى ، المغنى . ( 22 ) سنن ابن ماجه ، شمارهء 4102 نظير آن .