و آخرت نيز به همين گونه است ، دنيا مانند برفى است كه در برابر آفتاب گذارده شود و پيوسته گداخته و آب شود تا آنگاه كه از آن چيزى باقى نماند ، و آخرت مانند گوهرهايى است كه فناناپذير باشند . از اين رو به اندازهء قوّت يقين و شناخت تفاوتى كه ميان دنيا و آخرت است ، رغبت به داد و ستد معامله قوى مىشود تا آن حدّ كه دارندهء يقين قوى جان و مالش را مىفروشد ، چنان كه خداوند فرموده است : إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ . « 2 » سپس بيان فرموده كه معاملهء آنها سودآور مىباشد و فرموده است : فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بايَعْتُمْ بِهِ وَ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ . « 3 » در زهد جز به همين مقدار از علم كه بداند آخرت بهتر و پايدارتر است نياز بيشترى نيست . ممكن است كسى كه قادر بر ترك دنيا نباشد نيز اين را بداند و اين ناتوانى او يا به سبب ضعف علم و يقين اوست و يا به علّت استيلاى شهوت و مقهور بودن او در دست شيطان ، و يا بر اثر آن است كه به وعده‌هاى شيطان و امروز و فردا كردن او فريفته شده تا آنگاه كه مرگ او را بربايد و پس از آن جز حسرت و افسوس چيزى براى او باقى نماند . و خداوند به پستى دنيا اشاره كرده و فرموده است : قُلْ مَتاعُ الدُّنْيا قَلِيلٌ « 4 » و نفاست آخرت را گوشزد كرده و فرموده است : وَ قالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَيْلَكُمْ ثَوابُ اللَّهِ خَيْرٌ لِمَنْ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً وَ لا يُلَقَّاها إِلَّا الصَّابِرُونَ . « 5 » و بدين گونه هشدار داده كه دانستن نفاست گوهر موجب ترغيب در گوهر و اعراض از عوض آن است . سبب ديگر اين كه زهد جز به معاوضه و انصراف رغبت از محبوب به سوى چيزى كه در نظر او محبوبتر است محقّق نمىشود ، مردى در دعاى خود گفت : بار خدايا دنيا را به همان گونه كه آن را مىبينى به من بنماى و پيامبر ( ص ) به او فرمود : « اين را مگو ليكن

--> ( 2 ) توبه / 113 : خداوند از مؤمنان جانها و اموالشان را خريدارى مىكند كه ( در برابرش ) بهشت براى آنان باشد آنها در راه خدا پيكار مىكنند ، مىكشند و كشته مىشود . . . پس مژده باد شما را به داد و ستدى كه با خدا كرده‌ايد ، و اين پيروزى بزرگى ( براى شما ) است . ( 3 ) همان مأخذ قبل . ( 4 ) نساء / 77 : . . . بگو سرمايهء زندگى دنيا ناچيز است . ( 5 ) قصص / 80 : و كسانى كه به آنها علم و دانش داده شده بود گفتند : واى بر شما ثواب الهى بهتر است براى آنانى كه ايمان آورده‌اند و عمل شايسته انجام مىدهند . امّا جز صبر كنندگان آن را دريافت نمىكنند .