دوزيم هر آينه شوق آن داشتيم كه اين احاطه و آگاهى را طلب كنيم . ليكن خداوند به قهر و قدرت خود ما را از كار معزول و بر كنار داشته و فرموده است : وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها . « 58 » آرى اگر به سخن درآييم گشادگى خاطرى است كه به اذن اوست و اگر خاموشى گزينيم گرفتگى آن است كه به قهر اوست . آنچه را او منع كرده كسى قادر به دادن آن نيست و آنچه را او داده كسى قادر بر منع آن نيست ، چه ما در هر لحظه‌اى از لحظات عمر تا آنگاه كه مرگ فرا رسد با گوش دل آواز ملك جبّار را مىشنويم كه ندا مىكند : لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ . « 59 » سپاس خداى را كه ما را از كافران جدا ساخت و اين ندا را پيش از آن كه عمرها به سر آيد به گوش ما رسانيد . 8 - نعمتهاى خداوند در آفرينش فرشتگان ( 1 ) آنچه پيش از اين از نعمتهاى خداوند دربارهء فرشتگان گفته‌ايم كه آنها اصلاح و راهنمايى پيامبران را بر عهده دارند و رسانندهء وحى به سوى ايشانند بر تو پوشيده نيست و گمان مكن كه اعمال فرشتگان منحصر به همين مقدار است ، بلكه طبقات فرشتگان با همهء كثرتى كه دارند و ترتيب مراتب آنها به طور كلّى منحصر در سه طبقه است : فرشتگان زمين ، فرشتگان آسمانى و حاملان عرش . اينك بنگر كه چگونه خداوند آنها را در آنچه مربوط به خوراك و غذايى مىشود كه شرح داديم بر تو گمارده است ، بى آن كه مأموريّت آنها از اين حدّ تجاوز كند و به هدايت و ارشاد و جز اينها برسد . بدان هر عضوى از اعضاى تو بلكه هر جزيى از اجزاى گياهان تغذيه نمىكند جز اين كه هفت فرشته بر آن گمارده شده و اين كمترين عدد است ، چه تعداد اين فرشتگان گاهى بر ده تا صد و بيش از آن نيز مىرسد . بيان مطلب آن است كه غذا بدين معناست كه جزيى از آن جانشين جزيى شود كه از ميان رفته است و آن غذا در پايان به خون تبديل و سپس گوشت و استخوان شود ، و چون استخوان شد تغذيهء تو به اتمام رسيده است . خون و گوشت اجسامى هستند كه فاقد قدرت و معرفت و اختيارند . اينها به ذات خود

--> ( 58 ) ابراهيم / 34 : و اگر نعمتهاى خدا را بشماريد هرگز آنها را شمارش نخواهيد كرد . ( 59 ) غافر / 16 : حكومت امروز براى كيست ؟ براى خداوند يكتاى قهّار است .