پس از مردن تا ابد براى او ماندگار و پايدار است ، و كسى كه چيز پستى را داده و در برابر آن چيز گرانبهايى گرفته است نبايد به سبب از دست رفتن چيز پست اندوهگين باشد . اين تفكّر يكى از ابواب معرفت و ايمان است كه گاهى ضعيف و زمانى قوى مىشود . اگر قوى شود انگيزهء دين نيرومند مىگردد و او را به شور و شوق وا مىدارد ، و اگر ضعيف شود انگيزهء دين نيز ضعيف مىگردد . به ايمان قوى يقين گفته مىشود و آن انسان را به عزم بر صبر وا مىدارد چه كمترين چيزى كه به مردم داده شده يقين و عزم بر صبر است . 2 - انگيزهء دين را بتدريج و اندك اندك به كشتى با انگيزهء هوس عادت دهد تا لذّت پيروزى را بچشد و بر اين كار دلير شود و در كشتى با آن نيرومند گردد ؛ زيرا اعتياد و مداومت بر اعمال سخت و دشوار باعث تقويت نيروى كسى است كه اين اعمال از او صادر مىشود . به همين سبب نيروى حمّالان و كشاورزان و رزمندگان و به طور كلّى همهء كسانى كه عهده‌دار كارهاى سخت و پر مشقّت‌اند بر نيروى خيّاطان و عطّاران و فقيهان و صالحان فزونى دارد ، زيرا نيروى اينان به مداومت در تحمّل سختيها عادت نكرده است . بنابر اين درمان اوّل شبيه آن است كه كشتى گير را در صورت غلبه در گرفتن خلعت و جايزه به طمع اندازد و انواع بخششها را به او وعده دهند چنان كه فرعون هنگامى كه ساحران را به غلبهء بر موسى تشويق كرد به آنان وعده داد و گفت : و إنّكم إذا لمن المقرّبين . و درمان دوم شباهت دارد به اين كه بخواهند كودكى را به كشتىگيرى و رزمندگى عادت دهند و براى اين منظور از همان اوان كودكى اسباب اين كارها را در اختيار او مىگذارند تا با آنها انس گيرد و بر اين امور دلير شود و توانايى او افزايش يابد . كسى كه مجاهدهء از طريق صبر را بكلّى ترك كند انگيزهء دين در او ضعيف مىشود و بر شهوت خود نيز دست نمىيابد هر چند ضعيف باشد ؛ و آن كه خود را به مخالفت با انگيزهء هوس عادت دهد در هر موقع كه بخواهد بر آن غلبه مىيابد . اينها راه درمان در همهء اقسام صبر است و بيان تمامى آنها ممكن نيست جز اين كه سخت‌ترين آنها بازداشتن باطن از حديث نفس است و غلبهء آن بر كسى كه خود را براى آن آماده ساخته و شهوات ظاهرى را ريشه‌كن كرده و عزلت گزيده و براى مراقبت و فكر و ذكر نشسته باشد شدّت دارد ، چه وسوسه‌ها پيوسته او را از سمتى به سمت ديگر مىكشاند . و اين درد درمانى ندارد جز اين كه تمامى علايق ظاهرى و باطنى را ترك گويد و از عيال و فرزند و مال و مقام و رفيقان و دوستان بگريزد و پس از به دست آوردن