از ابى جعفر امام باقر ( ع ) روايت است كه : « بهشت به ناگواريها و صبر احاطه شده و كسى كه در دنيا بر ناگواريها شكيبايى كند وارد بهشت مىشود ؛ و دوزخ را لذّتها و شهوتها احاطه كرده ، و هر كس خويشتن را از آن لذّتها و شهوتها برخوردار كند به دوزخ در مىآيد . » « 26 » از پيامبر خدا ( ص ) روايت شده كه فرموده است : « زمانى براى مردم فرا خواهد رسيد كه سلطنت جز از راه كشتن و طغيان به دست نيايد ، و ثروت جز با غصب و بخل فراهم نشود ، و دوستى جز به بيرون رفتن از دين و پيروى از هوس حاصل نگردد . هر كس آن زمان را درك و بر فقر صبر كند با آن كه بر تحصيل ثروت توانايى دارد ، و بر دشمنى مردم شكيبايى كند با آن كه بر دوستى آنها تواناست ، و بر ذلّت شكيبايى ورزد با آن كه بر تحصيل عزّت توانمند است خداوند پاداش پنجاه صدّيق از تصديق كنندگان مرا به او مىدهد . » « 27 » اخبار در فضيلت صبر بىشمار است . غزّالى مىگويد : آنچه ذكر شد بيان فضيلت صبر از طريق نقل بود ؛ امّا هر گاه بخواهيم از نظر واقع و ارزش آن را بشناسيم فهم آن منوط به آن است كه حقيقت صبر و معناى آن دانسته شود ، زيرا فضيلت و رتبه صفت است و اين پيش از آن كه موصوف آنها شناخته شود دانسته نخواهد شد ؛ از اين رو ناگزيريم حقيقت و معناى صبر را ذكر كنيم . حقيقت صبر و معناى آن ( 1 ) بدان صبر يكى از مقامات دين و منزلى از منازل سالكين است ، و همهء مقامات دين تنها با سه امر انتظام مىيابد كه عبارتند از : معارف ، احوال و اعمال . معارف همان اصول و منشأ احوال ، و اعمال ثمرهء احوال است . معارف مانند درختان است و احوال شاخه‌ها و اعمال ميوه‌هاى آنهاست . اين امور سه‌گانه در همهء مقامات و منازل سالكان جارى و برقرار است . نام ايمان را گاهى تنها به معارف اختصاص مىدهند و زمانى بر همهء اين امور اطلاق مىكنند ، چنان كه در باب اختلاف واژهء ايمان و اسلام در كتاب قواعد العقايد ذكر كرده‌ايم . همچنين صبر وقتى كامل است كه مشتمل بر معرفتى سابق و حالتى حاضر باشد

--> ( 26 ) همان مأخذ 2 / 89 ، شمارهء 7 . ( 27 ) همان مأخذ 2 / 91 ، شمارهء 12 .