الفيض الكاشاني

113

راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )

اعضايت را در راه خير به كار گرفته و آن را به ذكر عادت داده و در راه شرّ به كار نبرده و بيهوده گويى را عادت آن نكرده است . آنچه او گفته حقّ است ، زيرا اگر اعضاى آدمى به كارهاى نيك عادت كند تا آن حدّ كه اين عادت به صورت طبيعت درآيد بسيارى از گناهان از او دفع مىشود ، چه كسى كه زبانش به استغفار عادت كرده اگر دروغى از كسى بشنود زبانش به آنچه بدان عادت كرده سبقت مىگيرد و استغفر اللّه مىگويد ، و آن كه زبانش به ياوه‌گويى خو كرده زبانش به گفتن اين كه : تو چقدر احمقى و دروغ تو چقدر زشت است ، پيشى مىگيرد . همچنين كسى كه زبانش به استعاذه عادت كرده چون بشنود كه از شريرى اعمال بدى صادر شد به حكم عادت زبانش به گفتن نعوذ باللّه گويا مىشود ، و اگر به ياوه سرايى خو كرده است لعنة اللّه خواهد گفت ، و در نتيجه با يكى از اين دو كلمه گنهكار مىشود و با ديگرى سلامت مىماند ، و سلامت ماندن او ثمرهء عادت داشتن زبان او به خير و خوبى است . اين مطلب يكى از معانى قول خداوند متعال است كه فرموده است : إِنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ * « 40 » و نيز : وَ إِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضاعِفْها « 41 » ، بنگر خداوند چگونه حسنهء او را مضاعف ساخته است ، چه استغفار را در حال غفلت عادت زبان او كرده تا بدين طريق شرّ غيبت و لغت و ياوه گويى را از او دفع كند . اين مضاعف كردن اندك طاعت بنده از سوى خدا در دنياست ، و مضاعف ساختن آن در آخرت بسيار بزرگتر خواهد بود ، اگر بدانند . بنابراين بپرهيز از آن كه در طاعات به آفات و خطرات بنگرى و در نتيجه رغبت توبه عبادات كم شود ، زيرا اين مكرى است كه شيطان آن را براى فريفته شدگان خود رايج و مقبول گردانيده و به ايشان چنان وانمود كرده كه آنها ارباب بصيرتند و خفايا و اسرار را مىدانند و به آنها مىگويد : در ذكر زبان با غفلت دل چه خيرى است . در برابر اين مكر مردمان سه دسته‌اند : سبقت گيرندهء به اعمال نيك ، ستمكار به خود و ميانه رو . امّا سبقت گيرندهء به اعمال نيك به شيطان مىگويد : اى ملعون راست گفتى و ليكن اين كلمهء حقّى است كه باطلى را از آن خواسته‌اى و به همين سبب تو را دو بار عذاب مىكنم ، و از دو جهت تو را زبون مىگردانم و حركت دل را بر حركت زبان اضافه مىكنم ، و اين عمل چنان باشد كه جراحت شيطان را با پاشيدن نمك روى آن درمان

--> ( 40 ) توبه / 120 : خداوند پاداش نيكوكاران را ضايع نمىكند . ( 41 ) نساء / 40 : . . . و اگر كار نيكى باشد آن را مضاعف مىكند .