ممكن و ميسّر مىسازد به نگارش درآوريم ، اين مسائل ضمن چهار ركن ذكر مىشود : ركن اوّل : دربارهء نفس توبه و بيان تعريف و حقيقت آن و اين كه توبه واجبى فورى بر همهء اشخاص در همهء احوال است و ذكر اين كه اگر صحيح واقع شود مقبول خواهد بود . ركن دوم : پيرامون چيزهايى است كه بايد از آنها توبه كرد و آنها گناهانند ، و بيان تقسيم آنها به صغاير و كباير ، و نيز ذكر آنچه مربوط به بندگان و يا متعلّق به حقوق الهى است ، و بيان چگونگى توزيع درجات و دركات بر حسب حسنات و سيّئات اعمال ، و هم توضيح اسبابى كه موجب كبيره شدن گناهان صغيره است . ركن سوّم : در بيان شرايط دوام توبه و چگونگى تدارك مظالم گذشته و جبران گناهان ، و ذكر اقسام توبه كنندگان در مد اومت توبه . ركن چهارم : در بيان اسبابى است كه باعث توبه مىشود ، و چگونگى درمان عقدهء اصرار گنهكاران بر گناه با بيان اين چهار ركن به خواست خداوند منظور ما پيرامون توبه به اتمام خواهد رسيد . ركن اول - در حقيقت توبه ( 1 ) بدان توبه عبارت از معنايى است كه به ترتيب بر اساس سه امر تنظيم و تحقّق مىيابد و اينها عبارتند از : علم و حال و فعل ؛ علم در مرتبهء اوّل و حال در مرتبهء دوم و فعل در مرتبهء سوّم قرار دارد . اوّلى موجب دومى است ، و دومى سوّمى را ايجاب مىكند ، ايجابى كه مقتضاى جريان سنّت الهى در تمامى عوالم ملك و ملكوت است . امّا علم عبارت از شناخت عظمت زيانهايى است كه بر گناهان مترتّب است ؛ و دانستن اين كه گناهان ميان عبد و هر چه محبوب اوست حجابند ، و هر گاه انسان اين امر را قطعى بداند ، و در دل به آن يقين حاصل كند ، از اين شناخت در دل او اندوهى به سبب از دست رفتن محبوب پديد مىآيد ؛ زيرا هر زمان دل از دست رفتن محبوب را حسّ كند اندوهگين مىشود ، و اگر فوت محبوب به سبب كارى بود كه خود انجام داده است بر آن كارش متأسّف مىشود ؛ و اين تأسّف او بر عملى كه سبب از دست رفتن محبوبش شده است ندامت يا پشيمانى نام دارد . هنگامى كه اين اندوه در دل پديد آيد ، و بر آن چيره