كسانى را كه بر خويشتن ستم كرده سپس پشيمان شده و خود را سرزنش مىكنند ستوده و در روايتى كه على ( ع ) از پيامبر ( ص ) نقل كرده آن حضرت فرموده است : « بهترين شما در فتنه افتادهء توبه كار است . » « 19 » در خبر ديگر آمده است : « مؤمن مانند خوشه است گاهى بر مىگردد و گاهى كج مىشود » « 20 » ؛ و نيز در خبر است : « مؤمن را چاره‌اى نيست از اين كه گهگاه در گناهى افتد » . « 21 » همهء اينها دلايلى است بر اين كه اين مقدار گناهانى كه ذكر شد توبه را نمىشكند و مرتكب آنها در زمرهء اصرار كنندگان بر گناه نيست و كسى كه مرتكب اين نوع گناهان را از بودن در شمار توبه كنندگان نوميد كند مانند پزشكى است كه انسان تندرست را به سبب آن كه گهگاه ميوه و طعام گرم مىخورد بى آن كه مداومت دهد از سلامت خود مأيوس سازد . همچنين مانند فقيهى است كه دانشجو را به علّت آن كه در اوقات نادرى در تكرار دروس و تعليقات خود سستى مىكند بدون آن كه اين اوقات طولانى و زياد باشد او را از رسيدن به درجهء اجتهاد نوميد سازد ، و اين امر بر نقصان پزشك و فقيه دلالت دارد ، زيرا فقيه در دين كسى است كه مردم را به سبب پاره‌اى سستيها و گناهان دلفريب از وصول به مدارج سعادت نوميد نكند ، پيامبر خدا ( ص ) فرموده است : « همهء فرزندان آدم گناهكارند ، و بهترين گنهكاران توبه كنندگان آمرزشخواهند . » « 22 » و نيز فرموده است : « مؤمن ضعيفى وصله زننده است . بهترين آنان كسى است كه در حال وصله زدن بميرد » . « 23 » ؛ يعنى بر اثر گناهان ضعيف و به سبب توبه و پشيمانى وصله

--> ( 19 ) الشعب بيهقى به سند صحيح از على ( ع ) ، الجامع الصّيفه ، احمد بن حنبل به سند خود از ابى جعفر محمّد بن على از محمّد بن حنفّيه از پدرش علىّ بن ابى طالب ( ع ) نقل كرده كه پيامبر خدا ( ص ) فرموده است : « خداوند بنده مؤمن در فتنه افتادهء توبه كار را دوست مىدارد . » ( 20 ) ابو يعلى از حديث انس به سند ضعيف ، الجامع الصّيفه ، عراقى گفته است : در امثال رامهرمزى اسناد آن خوب است . ( 21 ) الكبير و الاوسط طبرانى با سند خوب ، مجمع الزوائد ، ج 10 ، ص 210 . ( 22 ) سنن ترمذى آن را نقل كرده و غريب شمرده است سنن ابن ماجه ، شماره 42510 ، مستدرك حاكم ، ج 4 ، ص 244 و سندان را صحيح دانسته ، مسند احمد از حديث انس ، الفتح الرّبانى ، ج 19 ص 337 . ( 23 ) الصغير و الاوسط طبرانى ، بزّار از حديث جابر ، طبرانى گفته است : در سند آن ضعفى است به سبب آن كه خالد خزايلى در سلسلهء راويان آن قرار دارد ، مجمع الزوائد ، ج 10 ، ص 201 .