خوددارى از بخشيدن و صرف مال به خاطر بخل و حالت بخشش و صرف آن يكى از آن دو حالت نكوهيده و ديگرى ستوده است . بخشنده نيز دو حالت دارد : يكى حالت زياده‌روى در دادن مال و حالت ميانه‌روى و ميانه‌روى ستوده است . امور ياد شده متشابه‌اند و پرده‌بردارى از مشكلات آن مهمّ است و ما آن را در چهارده فصل شرح مىدهيم : و آن شرح نكوهش مال آنگاه ستايش مال ، سپس شرح بهره‌ها و ضررهاى مال ، و شرح نكوهش حرص و طمع ، آنگاه درمان آن دو ، سپس فضيلت بخشش ، و داستانهاى بخشندگان پس از آن نكوهش بخل ، و داستانهاى بخيلان ، سپس ايثار و فضيلت آن ، آنگاه تعريف بخشندگى و بخل ، سپس درمان بخل و مجموع وظايفى كه انسان نسبت به مال دارد و سرانجام ، نكوهش ثروت و ستودن فقر است . شرح نكوهش مال و زشتى محبت به آن ( 1 ) خداى متعال فرمود : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُلْهِكُمْ أَمْوالُكُمْ وَ لا أَوْلادُكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ « 1 » و نيز خداى متعال فرمود : إِنَّما أَمْوالُكُمْ وَ أَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ وَ اللَّهُ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ . « 2 » و نيز فرمود : مَنْ كانَ يُرِيدُ الْحَياةَ الدُّنْيا وَ زِينَتَها الآيه . « 3 » و فرمود : أَلْهاكُمُ التَّكاثُرُ . « 4 » پيامبر خدا ( ص ) فرمود : « علاقه به مال و شرف نفاق مىروياند چنان كه آب گياه

--> ( 1 ) منافقون / 9 : اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد اموال و فرزندانتان شما را از ياد خدا غافل نكند ، و هر كس چنين كند زيانكار است . ( 2 ) تغابن / 15 : اموال و فرزندانتان وسيلهء آزمايش شما هستند ، و اجر و پاداش عظيم نزد خداست . ( 3 ) هود / 15 : كسانى كه زندگى دنيا و زينت آن را طالب باشند - تا آخر آيه . ( 4 ) تكاثر / 2 : تفاخر و تكاثر شما را به خود مشغول داشته ( و از خدا غافل كرده ) .