الفيض الكاشاني
57
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
كه هدف عبادات جهاد با نفس است . تا بنده با آن به خداشناسى برسد و هرگاه شناخت حاصل شود به وصال خدا مىرسد و پس از وصال به حق از وسيله ( عبادت ) و چارهجويى بىنياز است . از اين رو تلاش و عبادت را رها كرده و پنداشتهاند كه در شناخت خداوند سبحان برتر از آنند كه خود را با انجام تكاليف خوار سازند و تكليف فقط براى مردم عامى است ، غير از اين مذاهب نيز مذهبهاى باطل و فرقههاى ضالّه و صاحبان خيالات وجود دارند كه شمارش آنها به طول مىانجامد تا به هفتاد و چند فرقه مىرسد ، و تنها يك فرقهء آنها اهل نجات است و آن فرقهاى است كه پيروان آن به راه پيامبر ( ص ) و اصحابش رفتهاند و آن راه اين است كه نه بكلّى دنيا را رها سازد و نه بكلّى شهوتها را از ريشه بركند ، بلكه از دنيا به اندازهء توشهاش برگيرد . و امّا در مورد شهوات آن مقدار كه خارج از اطاعت عقل و شرع است بايد سركوب شود . بنابراين نه از هر شهوتى پيروى مىشود و نه همهء شهوات بكلّى ترك مىگردد ، بلكه از حدّ وسط و عدالت پيروى مىشود و نيز نبايد هر چيزى از دنيا ترك شود و نه آن كه هر چيزى مطلوب واقع شود ، بلكه انسان بايد هدف تمام آنچه را در دنيا خلق شدهاند بداند و آن را در همان حدّ خود حفظ كند . بنابراين از غذا به مقدارى استفاده كند كه بدن توان عبادت داشته باشد ، و از مسكن آن اندازه كه او را از گرما و سرما و دزدان محافظت كند ، و در لباس نيز همين منوال تا آنجا كه هر زمان دل از كارهاى بدن آسوده شود ، با تمام تلاش به خدا روى بياورد و در تمام عمر به ياد و انديشهء خدا مشغول شود و همواره تمايلات خود را سركوب كند و مراقب آن باشد كه از حدود و تقوا و ديندارى تجاوز نكند و از تفصيل و شرح آن فقط در صورتى آگاه مىشود كه از فرقه ناجيه پيروى كند . مىگويم : در كتاب قواعد العقائد از بخش عبادات معناى فرقهء ناجيه را شناختيد . غزالى مىگويد : فرقهء ناجيه روش ميانهاى داشتند و در راهى بودند كه پيش از اين شرح داديم ، چرا كه آنان دنيا را براى دنيا نمىخواستند بلكه دنيا را براى دين