الفيض الكاشاني

47

راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )

همچنين چگونه يك نفر به تنهايى مىتواند لباس و پوشاك تهيه كند ، در حالى كه نياز به كشت پنبه و ابزار دوختن و كارهاى بسيار ديگر دارد ؟ از اين روست كه زندگى انفرادى انسان محال است و بشر به اجتماع نيازمند مىشود . آنگاه اگر افراد بشر در بيابان بدون سقف و سايه‌بان گرد هم آيند ، به يقين از گرما و سرما و باران و دزدان در رنج خواهند بود . بنابراين به ساختمانهاى محكم و منزلهايى نيازمند خواهند شد تا هر خانواده‌اى در خانه‌اى زندگى كند و خانه نيز به اثاث و ابزار نياز دارد و اين منزلهاست كه مانع از گرما و سرما مىشود و آزار همسايگان و دزدان و ديگر خطرها را دور مىكند . ولى گاه گروهى از دزدان در بيرون منزلها آهنگ خانه‌ها مىكنند . بنابراين ساكنان منزلها نياز به تعاون و كمك به يكديگر دارند و لازم است خود را به وسيلهء بارويى كه پيرامون تمام خانه‌ها كشيده مىشود از خطر حفظ كنند و اين ضرورت موجب پديد آمدن شهرها شده است . و هرگاه مردم در شهرها و خانه‌ها جمع شوند و به داد و ستد بپردازند ميانشان نزاعهايى به وجود مىآيد . در زندگى اجتماعى رياست و سرپرستى شوهر بر زن و پدر و مادر بر فرزندان پديد مىآيد ، زيرا فرزند ضعيف است و نياز به سرپرست دارد و هرگاه كسى سرپرست شخص عاقلى شود به دشمنى و نزاع مىانجامد ، در صورتى كه سرپرستى بر حيوانات چنين نيست چون اگر به حيوانات ستم هم بشود توان دشمنى و نزاع با انسان را ندارند . امّا زن با شوهر و فرزند با والدين نزاع مىكند ، اين در محيط خانه است . امّا اهل شهر نيز در مورد نيازهاى خود با هم داد و ستد مىكنند و در معاملات به نزاع مىپردازند و اگر به حال خود رها شوند يكديگر را مىكشند و هلاك مىشوند . وضع شبانها و زارعان نيز بدين منوال است . آنها به چراگاهها و زمينها و آبها وارد مىشوند و در صورتى كه براى نيازهايشان كافى نباشد ناگزير نزاع خواهند كرد و گاه بعضى از آنها بر اثر پيرى يا بيمارى يا نابينايى توان انجام امور كشاورزى و صنعت را ندارند يا عوارض گوناگون ديگر اين توان را از آنها مىگيرد . پس اگر به حال خود رها شوند به هلاكت مىرسند و