شب‌پرگان را خيره مىسازد ، گشوده شدن اين در از اسرار دل به عالم ملكوت معرفت و ولايت نام دارد و صاحب آن ولىّ و عارف ناميده مىشود و اين سرآغاز مقامات انبياست و آخرين مقامات اولياء اوّل مقامات انبياست و اينك بايد به مقصود خود برگرديم . بنابراين فريب شيطان كه آخرت مشكوك است ، يا به يقين تقليدى دفع مىشود يا به بينش و شهود باطنى ، مؤمنان هرگاه با زبان و اعتقادشان اوامر الهى را ضايع سازند و اعمال شايسته را ترك كنند و به شهوتها و گناهان بپردازند در اين غرور شريك كافرانند ؛ چرا كه آنها زندگى دنيا را بر آخرت ترجيح داده‌اند . آرى كار آنها سبكتر از كافران است چون اصل ايمان آنان را از كيفر دائمى حفظ مىكند و از دوزخ خارج مىشوند ، اگر چه پس از مدّتى باشد ولى آنها نيز مغرورند ، زيرا به برترى آخرت بر دنيا اعتراف كرده‌اند ولى به دنيا مايل شده و آن را ( بر آخرت ) ترجيح داده‌اند و ايمان تنها براى رستگار شدن كافى نيست خداى متعال مىفرمايد : وَ إِنِّي لَغَفَّارٌ لِمَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً ثُمَّ اهْتَدى « 17 » ؛ و فرمود : إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الْمُحْسِنِينَ « 18 » پيامبر ( ص ) به عربى باديه‌نشين فرمود : « احسان اين است كه خدا را چنان بپرستى كه گويى او را مىبينى « 19 » » ؛ و خداى متعالى فرمود : وَ الْعَصْرِ إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ ، إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ « 20 » . بنابراين در تمام قرآن وعدهء آمرزش به ايمان و عمل صالح وابسته است نه ايمان تنها . پس اينان نيز مغرورند ، يعنى آنها كه به دنيا مطمئن شده‌اند و به آن شادمانند و از نعمتهاى دنيا در رفاهند و آن را دوست مىدارند و از ترس از دست دادن

--> ( 17 ) طه / 82 : من كسانى را كه توبه كنند و ايمان آورند و عمل صالح انجام دهند و سپس هدايت شوند مىآمرزم . ( 18 ) اعراف / 55 : زيرا رحمت خدا به نيكوكاران نزديك است . ( 19 ) اين حديث را بخارى در ( صحيح ) ، ج 6 ، ص 144 ، روايت كرده و در جلد اوّل گذشت . ( 20 ) عصر / 1 - 3 : به عصر سوگند ( 1 ) كه انسانها همه در زيانند ( 2 ) مگر كسانى كه ايمان آورده و اعمال صالح انجام داده‌اند . . .