الفيض الكاشاني

36

راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )

به زهد باشد در حقيقت جزء دنياست ، اگر چه به ظاهر گمان مىرود براى خداست . امور ديگر به ظاهر براى لذّت بردن نفس است و ممكن است در حقيقت براى خدا منظور شود ؛ مانند خوردن ، آميزش با زنان و هر چه به باقى ماندن انسان و فرزندانش مربوط مىشود . اگر مقصود لذّت نفسانى باشد جزء دنياست و اگر مقصود كمك گرفتن از آن بر تقواى الهى است در حقيقت براى خداست ، اگر چه ظاهر آن دنياست . پيامبر ( ص ) فرمود : « هر كس حلال دنيا را بطلبد و به آن فخر بفروشد و ببالد خدا را در حالى ملاقات كند كه بر او خشمگين باشد و هر كس حلال دنيا را طلب كند تا از سؤال مصون بماند و نفس خود را حفظ كند روز قيامت بيايد در حالى كه صورتش مانند ماه شب چهارده مىدرخشد » . « 34 » پس بينديش كه امور ياد شده چگونه با نيت فرق مىكند . در اين صورت دنيا لذّت نفسانى دنيوى تو است كه براى كار آخرت به آن نيازى ندارى و از آن به هوى تعبير مىشود و خداى متعال به آن اشاره فرموده است : وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوى . « 35 » بدان كه تمام اجزاى هوى پنج چيز است كه خداى متعال در اين آيه آنها را گرد آورده است : أَنَّمَا الْحَياةُ الدُّنْيا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ زِينَةٌ وَ تَفاخُرٌ بَيْنَكُمْ وَ تَكاثُرٌ فِي الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلادِ . « 36 » و اشياى خارجى كه از امور پنجگانهء فوق به دست مىآيد هفت چيز است كه در اين آيه گرد آمده است : زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ مِنَ النِّساءِ وَ الْبَنِينَ وَ الْقَناطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ الْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَ الْأَنْعامِ وَ الْحَرْثِ ذلِكَ مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ اللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الْمَآبِ . « 37 »

--> ( 34 ) اين حديث را ابو نعيم در الحليله و بيهقى در الشعب از حديث ابو هريره به سندى ضعيف روايت كرده چنان كه در المغنى است . ( 35 ) نازعات / 40 - 41 : و نفس را از هوى باز داشته ، بهشت جايگاه اوست . ( 36 ) حديد / 20 : زندگى دنيا تنها بازى و سرگرمى ، و تجمّل پرستى و تفاخر در ميان شما ، و افزون طلبى در اموال و فرزندان است . ( 37 ) آل عمران / 14 : محبّت امور مادّى ، از زنان و فرزندان و اموال هنگفت از طلا و نقره و اسبهاى ممتاز ، چهارپايان و زراعت ، در نظر مردم جلوه داده شده است ( تا در پرتو آن آزمايش و تربيت شوند ولى ) اينها ( در صورتى كه هدف نهايى آدمى را تشكيل دهند ) سرمايهء زندگى پست ( مادى ) هستند و سرانجام نيك ( و زندگى عاليتر ) در نزد خداست .