الفيض الكاشاني
31
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
نمازگزاردن و ركوع و سجود عطا فرما . نماز براى چنين شخصى از بهرههاى دنيوى به شمار مىآيد و بر هر بهرهء دنيوى از آن جهت كه دنيا از دنو ( نزديكى و پستى ) گرفته شده نام دنيا منطبق مىشود ، ولى مقصود ما از دنياى نكوهيده اين مورد نيست . پيامبر ( ص ) فرمود : « از دنياى شما سه چيز محبوب من است بوى خوش ، زنان ، و روشنى چشمم در نماز . » « 28 » پيامبر ( ص ) نماز را از لذّتهاى دنيا شمرده است ، زيرا هر چه محسوس باشد و مشاهده شود از عالم شهادت و دنياست ، و لذّت بردن از به حركت درآمدن اعضاى بدن در حال سجود و ركوع در دنيا انجام مىشود . از اين رو پيامبر ( ص ) آن را به دنيا نسبت داده است ، ولى ما در اين كتاب جز از دنياى نكوهيده سخن به ميان نمىآوريم از اين رو مىگوييم : موارد ياد شده ( لذت بردن از علم و عبادت ) جزء دنيا ( ى نكوهيده ) به شمار نمىآيد . نوع دوم در مقابل نوع اول و در منتها درجهء تضاد با آن است : هر چه بهرهء دنيوى دارد و براى آخرت هرگز نتيجهاى ندارد ، مانند لذت بردن از گناهان و برخوردارى از چيزهاى مباح كه بيش از مقدار لازم است و نيازهايى كه جنبهء رفاهى دارد مانند بهرهمندى از پوستهاى گاو كه آكنده از طلا و نقره است و اسبان داغدار و دامها و كشت ، و غلامان و كنيزان و اسبها و چهار پايان و قصرها و خانههاى مستحكم ، و جامههاى قيمتى و غذاهاى لذيذ ، كه بهرهمندى بنده از تمام آنها همان دنياى نكوهيده است ، و دربارهء نعمتهايى كه زائد شمرده مىشود يا مورد نياز است بيشتر بايد تأمل كرد . نوع سوم حد وسط ميان دو طرف است : هر بهرهء دنيوى كه آدمى را در انجام كارهاى آخرت يارى مىدهد ، مانند برخوردارى از غذا به مقدار قوت ضرورى و يك
--> ( 28 ) اين حديث را احمد در ( مسند ) ج 3 ، ص 128 ، و نسايى ( در سنن ) ، ج 7 ، ص 71 ، و حاكم در مستدرك و بيهقى در سنن از حديث انس به سندى حسن روايت كردهاند چنان كه در الجامع الصغير آمده است