مىآيد در حالى كه اعمال واجبش ناقص است و گناهان بسيار دارد و تلاش او اين است كه واجبات را جبران كند و گناهان را از بين ببرد و آن كار ممكن نمىشود مگر با داشتن اخلاص در مستحبّات ، امّا سعى پرهيزگار بر اين است كه درجات بيشترى به دست آورد . پس اگر اعمال مستحبّى او ضايع شود آن اندازه از حسنات و اعمال خويش باقى مىماند كه بر گناهانش غلبه كند و وارد بهشت شود . در اين صورت شايسته است كه بنده قلب خود را به ترس از اطّلاع غير خدا بر اعمالش ملزم سازد تا مستحبّاتش سالم بماند . آنگاه پس از فراغت از عمل قلب خود را ملزم سازد كه از نافله‌هاى انجام شده سخن نگويد و آن را آشكار نسازد ، و هرگاه تمام اين كارها را انجام داد ، لازم است بيم آن داشته باشد كه بسا رياى پنهان در عملش وارد شده و او آگاه نشده است . پس در ردّ و قبول عمل خود شك داشته باشد . شايد كه خدا نيّت پنهان او را به حساب آورده و به سبب آن مورد خشم قرار گرفته و عملش ردّ شده است ؛ و اين بيم و ترديد را در ادامهء عمل و پس از آن نه در آغاز عمل ، داشته باشد . بلكه است ؛ و اين بيم و ترديد را در ادامهء عمل و پس از آن نه در آغاز عمل ، داشته باشد ، بلكه سزاوار است و در آغاز عمل يقين به اخلاص در عمل داشته باشد كه قصدش غير خدا نيست تا عملش درست باشد ، و هرگاه شروع به كار كند و لحظه‌اى بگذرد كه در آن امكان غفلت و فراموشى مىرود و برايش بيم غفلت از آلايشى پنهان كه عملش را به سبب ريا يا خودپسندى باطل كند سزاوارتر است ، ولى اميدش بر بيمش غالب باشد ، چرا كه يقين دارد با اخلاص وارد عمل شده است و شك دارد كه آيا آن را با ريا فاسد كرده است يا نه . در اين صورت اميد قبولى عملش بيشتر است ، و به اين وسيله از مناجات و عبادت بيشتر لذّت مىبرد . پس اخلاص حتمى ، و ريا مشكوك است و بيم او از اين شك سزاوارتر از اين است كه خطور رياى احتمالى سابق را كه وى از آن غافل بوده بپوشاند . بنده‌اى كه به وسيلهء برآورده ساختن حوائج مردم و دانش آموختن ، به خدا تقرّب مىجويد شايسته است كه نفس خود را فقط به اميد ثواب مسرور كردن قلب شخص