الفيض الكاشاني
284
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
دلهاى مردم لذّتبخش است . بنابراين آفتهاى اين درجه نيز بسيار است . دانشمندان در اين باره اختلاف كردهاند . گروهى گفتهاند : هرگاه كسى از راه حلال دنيا بطلبد و از آفات آن در امان بماند و با آن صدقه دهد بهتر از آن است كه به عبادات و مستحبّات مشغول شود ، چرا كه اين عمل خير است و به ديگران خير مىرسد ، مانند ازدواج . گروهى گفتهاند : اگر انسان بنشيند و به ذكر خدا مداومت كند ، بهتر است ؛ چون گرفتن و بخشيدن انسان را از ياد خدا باز مىدارد . عيسى ( ع ) فرموده است : « اى كسى كه دنيا را مىطلبى تا با آن نيكى كنى ترك دنيا برايت نيكوتر است . » گروهى گفتهاند : كمترين ضررى كه در طلب دنيا هست اين است كه پرداختن به دنيا انسان را از ياد خدا باز مىدارد در حالى كه ذكر خدا بهتر و بالاتر است . اين حكم در مورد كسى است كه از آفتها درامان باشد ، امّا كسى كه در معرض آفتهاى ريا قرار مىگيرد ترك دنيا برايش بهتر است و مشغول شدن به ذكر خدا بودن اختلاف افضل است . خلاصه آنچه مربوط به مردم است و نفس از آن لذّت مىبرد آفت زاست ، و بهتر است به عبادات عمل و آفتها دفع شود . پس اگر نتوانست بايد صبر كند و بكوشد و خير و شرّى كه در دلش هست بسنجد و آنچه نور علم بر آن راهنمايى مىكند انجام دهد نه آنچه طبعش به آن مايل است . جان كلام اين كه آنچه بر دلش سبكتر احساس مىكند غالبا برايش زيانبارتر است ، زيرا نفس فقط از شرّ لذّت مىبرد و خير برايش لذّتبخش نيست و به آن كمتر مايل است ، اگر چه لذّت بردن از كار خير در بعضى از حالتها بعيد نمىباشد . اينها امورى است كه نمىتوان بطور مبسوط به نفى و اثبات آن حكم كرد و آن منوط به تلاش قلب است تا بنگرد كدام به نفع دين اوست و آنچه در او ترديد ايجاد مىكند رها سازد و آنچه ترديد ايجاد نمىكند انجام دهد . آنچه نقل كرديم