الفيض الكاشاني

277

راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )

حكم كند او را بر كنار ساخته يا از او اطاعت نمىكنند ، بنابراين نبايد عهده‌دار قضاوت شود ، و اگر بر عهده گرفت بر او لازم است كه از شاهان و وابستگانشان مطالبهء حقوق مردم كند و بيم بركنارى هرگز عذرى نباشد كه به او اجازهء اهمال كارى بدهد ، بلكه هرگاه بر كنار شود مسئووليّت از او برداشته مىشود ، و شايسته است اگر براى خدا قضاوت مىكند از بركنارى خوشحال شود و اگر نفس او به اين امر رضايت نداد در اين صورت براى پيروى از هوى و شيطان قضاوت مىكند ، پس چگونه انتظار ثواب دارد ، در حالى كه او همراه با ظالمان در پايين‌ترين طبقات دوزخ است . مىگويم : از طريق شيعه روايتى است كه كلينى در كافى از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه فرموده است : « از حكومت بپرهيزيد كه آن حقّ امامى است كه به قضاوت عالم باشد و در ميان مسلمانان عدالت كند و آن پيامبر يا وصىّ پيامبرى است . » « 120 » از امام صادق ( ع ) روايت شده كه گويد : « امير المؤمنين ( ع ) به شريح فرمود : اى شريح در جايگاهى هستى كه در آن جز پيامبر يا وصىّ پيامبر يا شخص شقىّ نمىنشيند » « 121 » و از آن حضرت روايت است كه فرمود : « قاضيان چهار گروهند سه گروه در دوزخ و يك گروه در بهشت : مردى كه آگاهانه به ستم قضاوت كند ، جايش در دوزخ است ، و مردى كه ندانسته به ستم قضاوت كند جايش در دوزخ است و مردى كه ندانسته به حق

--> ( 120 ) كافى ، ج 7 ، ص 406 ، علامهء مجلسى ( ره ) گويد : پوشيده نماند كه ظاهر اين روايات بر جايز نبودن قضاوت براى غير معصومين دلالت دارد . و ترديدى نيست كه ائمه ( ع ) قاضيانى به شهرها مىفرستادند ، بنابراين ناگزير بايد آن احاديث را حمل كرد بر اين كه اصل قضاوت حق ائمه ( ع ) است و براى ديگران جز به اجازهء آنها قضاوت جايز نيست و همچنين در حديث بعدى « يجلسه الانبى » منظور اين است كه اصل قضاوت حق انبيا و اوصياى آنهاست خلاصه اين كه انحصار قضاوت به پيامبر و وصىّ او نسبت به كسى است كه بدون اجازه و نصب آن بزرگواران بر مسند قضاوت بنشيند . ( 121 ) همان مأخذ ، همان صفحه ، علامهء مجلسى گويد : احتمال مىرود مقصود بيان دشوارى قضاوت باشد و براى غير معصوم غالبا زحمت دارد يا شرح اين نكته است كه از زمان پيامبر ( ص ) تا اين زمان جز اين سه صنف در مجلس قضاوت ننشسته‌اند و روايت « من لا يحضره الفقيه » « ما جلسه » مؤيّد اين ادّعاست .