مواردى كه آشكار ساختن عبادات مجاز است ( 1 ) بايد دانست كه فايدهء پنهان ساختن اعمال عبادى اخلاص و رهايى از ريا و فايدهء آشكار ساختن آنها تأسّى جستن ديگران و تشويق مردم به كار خير است ولى در آشكار ساختن آن آفت ريا نيز خواهد بود . يكى از پيشينيان گويد : مسلمانان مىدانند كه عمل نهانى در مقايسه با عمل آشكار محفوظترين عمل است ولى در آشكار ساختن عمل نيز فايده‌اى است . از آن نظر خداى متعال عمل نهان و آشكار را ستوده و فرموده است : إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمَّا هِيَ وَ إِنْ تُخْفُوها وَ تُؤْتُوهَا الْفُقَراءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ . « 103 » و اظهار كردن عمل دو قسم است : يكى نشان دادن خود عمل است و ديگرى سخن گفتن از عمل انجام شده است . قسم اول علنى بودن خود عمل است ، مانند زكات دادن در حضور مردم تا مردم به آن مايل شوند ؛ چنان كه روايت شده مردى از انصار كيسهء پولى آورد و چون مردم او را ديدند پياپى هديه آوردند . پس پيامبر ( ص ) فرمود : « هر كس سنّت نيكى بر جاى نهد و خود بدان عمل كند از ثواب آن و ثواب كسى كه از او پيروى كند برخوردار خواهد بود » . « 104 » و ديگر اعمال چون نماز و روزه و حج و جهاد و غيره همين حكم را دارد . ولى در زكات دادن تأسّى جستن بر طبيعت مردم بيشتر غالب است . آرى شخص جنگجو هر گاه براى رفتن به جنگ پيش از مردم عازم شود تا مردم براى حركت به ميدان جنگ تشويق شوند برايش افضل است ، چرا كه اصل جنگ جزء اعمال آشكار است و نمىتوان آن را پنهان ساخت و سبقت گرفتن به آن اظهار عمل عبادى نيست ، بلكه فقط تشويق ديگران است . همچنين گاه مرد در نماز شب صدايش را بلند مىكند تا همسايگان و خانواده‌اش بيدار شوند و به او تأسى جويند . پس هر عملى را كه نتوان

--> ( 103 ) بقره / 271 : اگر انفاقها را آشكار كنيد خوب است ، و اگر آنها را مخفى ساخته به نيازمندان بدهيد براى شما بهتر است . ( 104 ) اين حديث را مسلم در ( صحيح ) ، ج 8 ، ص 61 ، از حديث جرير بن عبد الله روايت كرده است .