الفيض الكاشاني

181

راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )

مورد نظرش از آن آگاه نشود و موقعيّتش از بين نرود ، اين حالت نيز مباح است ، زيرا پوشاندن كار زشت جايز است و پرده‌درى و آشكار ساختن كار زشت جايز نيست و اين عمل نيرنگ نيست ، بلكه بستن راه آگاهى از چيزى است كه آگاهى از آن بىفايده است . مانند كسى كه شرابخوارى خود را از سلطان پنهان مىدارد ولى نزد او خود را ديندار معرّفى نمىكند ، زيرا اگر بگويد ديندارم نيرنگ است ولى اقرار نكردن او به شرابخوارى موجب معتقد شدن سلطان به ديندارى او نمىشود ، بلكه مانع از علم به شرابخوارى او مىشود ؛ از موارد ممنوع اين است كه در برابر سلطان خوب نماز بخواند به طورى كه به او اعتقاد خوب پيدا كند ، چرا كه اين عمل رياكارى و مرتكب آن حيله‌گر است زيرا خود را در خيال او از مخلصان و خاشعان نسبت به خدا نشان مىدهد در حالى كه در كار خود ريا كار است و چگونه مىتواند مخلص باشد . بنابراين جاه طلبى از اين راه و به وسيلهء هر گناهى حرام است و با به دست آوردن مال از راه حرام هيچ فرقى ندارد و همانطور كه جايز نيست با نيرنگ بازى در عوضى كه مىدهد ، مال ديگران را مالك شود همچنين جايز نيست با نيرنگ و تزوير در دل كسى جاى بگيرد ، چرا كه مالك شدن بر دلها مهمتر از مالك شدن اموال است . شرح انگيزهء ستايش دوستى و آرامش نفس به مدح و تمايل طبيعت آدميان به آن و تنفّر از نكوهش ( 1 ) بايد دانست كه ستايش دوستى و لذّت بردن قلب از آن ، چهار عامل دارد : 1 - عامل نخست كه از همه قوىتر است آن است كه نفس كمال را درك مىكند زيرا بيان كرديم كه كمال دوست داشتنى است و درك هر دوست داشتنى لذّت‌بخش است و هرگاه نفس احساس كمال بكند آرامش مىيابد و به حركت درمىآيد و لذّت مىبرد ، و ستايش موجب مىشود كه شخص ستايش شده احساس كمال كند ؛ زيرا صفتى