وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا . « 26 » تمام اين معارف وسيلهء شناخت خداست و كمال فقط در شناخت خدا و صفات و افعال اوست ؛ و تمام معارفى كه احاطهء به موجودات دارد در معرفت خدا نهفته است ، چرا كه تمام موجودات افعال الهى هستند و هر كس آنها را از آن نظر كه فعل خدايند و مرتبط به قدرت و اراده و حكمت الهىاند بشناسد مكمّل معرفت خداى متعال است و اين است حكم كمال بودن علم كه بيان كرديم ، اگر چه مناسب با احكام مقام و موقعيّت و رياكارى نبود و نقل آن براى اين بود كه تمام اقسام كمالات را بيان كرده باشيم . امّا بنده در قدرت كمال حقيقى ندارد ، بلكه علم حقيقى دارد ولى قدرت حقيقى تنها از آن خداى متعال است و آنچه پس از اراده كردن و قدرت و حركت بنده پديد مىآيد خداوند پديد مىآورد چنان كه در كتاب صبر و شكر و توكّل و چند جا در بخش مهلكات بيان كرديم . بنابراين كمال علم پس از مرگ همراه بنده هست و او را به خداى متعال مىرساند ، امّا كمال قدرت چنين نيست . آرى بنده نسبت به زمان حال از جهت اين كه قدرت دارد ، داراى كمال است و اين قدرت برايش وسيله‌اى است كه به كمال علم برسد ، مانند سلامتى اعضاى بدن و نيروى دستش براى برداشتن اشيا و پايش براى راه رفتن و حواس او براى درك كردن اين نيروها ابزارى است كه با آن به حقيقت كمال علم مىرسد و گاه براى تكميل اين نيروها نيازمند است ، كه از نظر مال و مقام نيرومند شود تا با آن به غذا و لباس و مسكن برسد ؛ آن هم به اندازه معيّنى ؛ و اگر آن را براى رسيدن به معرفت خدا به كار نبرد ، بدون ترديد خيرى در آن نيست ، لذّت بردن آنى كه زود سپرى مىشود ؛ و هر كس لذّت زود گذر را كمال بداند نادان است ؛ بدين جهت تمام مردم در گرداب اين جهل هلاك مىشوند : آنها گمان مىكنند كه دستيابى بر پيكر انسانها

--> ( 26 ) عنكبوت / 69 : و آنها كه در راه ما با ( خلوص نيّت ) جهاد كنند قطعا هدايتشان خواهيم كرد و خدا با نيكوكاران است .