الفيض الكاشاني
129
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
عقيدهات دربارهء اين كاسه چيست ؟ گفت : به اعتقاد من مصيبت يا فقر است . گفت : چطور ؟ گفت : اگر بشكند مصيبت جبران ناپذير است ، و اگر سرقت شود به آن محتاج مىشوى و مانند آن را نمىيابى و حال آن كه پيش از آوردن آن از دو مصيبت ياد شده در امان بودى . سپس روزى بر حسب اتفاق كاسه شكست و شاه سخت دچار مصيبت شد و گفت : حكيم راست گفت اى كاش آن را نزد ما نمىآوردند . تمام امتعهء دنيا چنين است ؛ زيرا دنيا دشمن دشمنان خداست چون آنها را بر طرف آتش سوق مىدهد ، و دشمن دوستان خداست ، زيرا آنها را با صبر كردن در برابر دنيا و نعمتهايش غمگين مىسازد ؛ و دشمن خداست ، چون راه خدا را بر بندگانش قطع مىكند ؛ و با خودش نيز دشمن است ، چرا كه خود را مىخورد ، زيرا مال جز با پاسبانان و نگاهدارى در گنجينهها حفظ نمىشود ، و به كار گرفتن پاسبانان و نگهدارى گنجينهها جز با مال ممكن نيست و بايد پول خرج كرد پس مال خودش را مىخورد و با خودش در تضادّ است تا از بين برود و هر كس از آفتهاى مال آگاه شود به آن انس نمىگيرد و شاد نمىشود و جز به مقدار نيازش از آن برنمىدارد ؛ و هر كس به مقدار نيازش قناعت كند بخل نمىورزد ، زيرا آنچه براى نياز خود نگاه مىدارد بخل نيست و به مقدارى كه مورد نيازش نيست خودش را در حفظ آن به زحمت نمىاندازد و آن را مىبخشد ، بلكه مال براى او مانند آب كنار دجله است كه هيچ كس به آن بخل نمىورزد ، چون مردم به مقدار نياز قناعت مىكنند . مجموع وظايف بنده نسبت به مال خود ( 1 ) بايد دانست مال چنان كه توصيف كرديم از جهتى خير و از جهتى شرّ است . حكايت مال حكايت مارى است كه افسونگر او را مىگيرد و از آن پادزهر بيرون مىآورد و شخص غافل او را مىگيرد و زهرش از آنجا كه نمىداند او را مىكشد ، و فقط كسى از زهر مال ايمن است كه پنج وظيفه را انجام دهد : 1 - هدف از مال و آفرينش آن