احسان غير از آن چيزى است كه عادت ايجاب مىكند . مروت همان جود است به اين شرط كه با طيب خاطر باشد و از روى طمع ، اميد به خدمت ، تلافى يا ستايش نباشد . كسى كه در جود خود طمع سپاس و ستايش دارد تاجر است نه جواد ، چرا كه با مال خود ستايش را مىخرد و ستايش لذيذ است و غرض او همان لذّت ستايش است در حالى كه جود بخشيدن مال بدون عوض است . اين حقيقت جود است و جز در مورد خداى متعال تصوّر شدنى نيست و اطلاق جواد بر آدمى مجاز است ، چون مال را بدون غرض و هدف نمىبخشد . ولى اگر هدفش ثواب آخرت يا كسب فضيلت جود و پاك كردن نفس از پستى بخل باشد جواد ناميده مىشود و اگر انگيزهء بخشش او ترس از هجو يا نكوهش مردم يا انتظار دريافت نفعى از شخص مورد بخشش باشد از موارد جود به شمار نمىآيد ، زيرا اين انگيزه‌ها او را مجبور به بخشش كرده است ، و پاداشهايى است كه به زودى به او برمىگردد ؛ پس قرض داده و بخشنده نيست ؛ چنان كه از يك زن خداپرست نقل شده كه در برابر حبّان بن هلال كه با يارانش نشسته بود توقف كرد و گفت : در نزد شما بخشش و سخاوت چيست ؟ گفتند : دادن ، بخشيدن ، ايثار ؛ زن گفت : اين بخشش در دنياست ، پس بخشش در دين چيست ؟ گفتند : اين است كه خدا را با طيب خاطر و با ميل بپرستيم ، زن گفت : بر اين كار ثواب ميخواهيد ؟ گفتند : آرى ، پرسيد : چرا ؟ گفتند : چون خدا به ما وعده داده كه هر كار نيكى را ده نيكى مانند آن پاداش دهد ، زن گفت : سبحان الله هرگاه يكى بدهيد و ده تا بگيريد چه بخشنده‌اى هستيد ؟ به او گفتند : خدايت رحمت كند به اعتقاد تو سخاوت چيست ؟ گفت : سخاوت به اعتقاد من اين است كه خداى را بپرستيد و از پرستش لذّت ببريد و از اين كار اكراه نداشته باشيد و اجر و مزد هم نخواهيد تا مولايتان هر كارى بخواهد نسبت به شما انجام دهد . آيا از خدا شرم نداريد كه از دلهايتان آگاه شود و بداند كه شما چيزى را در مقابل چيزى مىخواهيد ؟ اين كار در دنيا زشت است . يكى از زنان خداپرست گفت : آيا مىپنداريد كه سخاوت تنها در درهم و دينار است ؟ سؤال